पहिल्यांदाच स्कूटरवर चढणे रोमांचक आणि अस्वस्थ करणारे दोन्ही वाटू शकते. तुम्ही दैनंदिन प्रवासासाठी नवीन वाहन उचलत असाल किंवा प्रवासासाठी अधिक परवडणारा मार्ग शोधत असाल, स्कूटी चालवणे शिकणे हे एक असे कौशल्य आहे जे तुम्हाला रस्त्यावर वास्तविक स्वातंत्र्य देते.
हे चरण-दर-चरण मार्गदर्शक तुम्हाला तुमच्या वाहनाची नियंत्रणे समजून घेण्यापासून ते तुम्हाला आणि इतरांना सुरक्षित ठेवणाऱ्या वाहतुकीच्या नियमांचे पालन करण्यापर्यंत तुम्हाला माहित असणे आवश्यक असलेल्या सर्व गोष्टींबद्दल मार्गदर्शन करते.
स्कूटी चालवायला का शिका?
स्कूटर ही भारतातील दैनंदिन वापरासाठी सर्वात व्यावहारिक वाहनांपैकी एक आहे. गाडी पार्क करणे सोपे आहे, चालवणे स्वस्त आहे आणि अवजड रहदारीमध्ये कारपेक्षा अधिक कुशलतापूर्ण आहे. म्हणूनच हजारो प्रवासी स्कूटीची निवड करतातः
खरेदी, इंधन आणि देखभालीसाठी परवडणारे
गर्दीच्या रस्त्यांवरून आणि अरुंद रस्त्यांवरून नेव्हिगेट करणे सोपे
अल्प आणि मध्यम अंतराच्या दैनंदिन प्रवासासाठी एक सोयीस्कर पर्याय
चालकाच्या वेगवेगळ्या पसंतीनुसार सुसज्ज आणि सुसज्ज प्रकारांमध्ये उपलब्ध
ज्यांना हिरवीगार निवड हवी आहे त्यांच्यासाठी ई. व्ही. स्कूटरचे पर्याय वाढवणे
तुम्ही सुरुवात करण्यापूर्वीः तुम्हाला काय हवे आहे
तुम्ही तुमची स्कूटर सार्वजनिक रस्त्यावर नेण्यापूर्वी, तुमच्याकडे खालील गोष्टी असल्याची खात्री कराः
वैध शिक्षण परवानाः प्रादेशिक परिवहन कार्यालयाने (आर. टी. ओ.) जारी केलेला, तुम्ही कोणत्याही सार्वजनिक रस्त्यावर प्रवास करण्यापूर्वी हे कायदेशीररित्या आवश्यक आहे. परवान्याशिवाय वाहन चालवणे हा मोटार वाहन कायद्यांतर्गत दंडनीय गुन्हा आहे.
आय. एस. आय. ने चिन्हांकित केलेले शिरस्त्राणः तुमचा प्रवास कितीही छोटा असला तरी, कायद्यानुसार बी. आय. एस./आय. एस. आय. ने प्रमाणित केलेले शिरस्त्राण घालणे अनिवार्य आहे. आय. एस. आय. चिन्हांशिवाय मानक शिरस्त्राण कायदेशीर आवश्यकता पूर्ण करत नाही.
स्कूटर विमाः भारतातील सर्व वाहनांसाठी तृतीय-पक्ष विमा कायदेशीररित्या अनिवार्य आहे. सर्वसमावेशक स्कूटर विमा तुम्हाला स्वतःचे नुकसान, चोरी आणि वैयक्तिक अपघातापासून देखील संरक्षण देतो.
रस्त्यावरील स्कूटरः तुमच्या पहिल्या प्रवासापूर्वी टायरचा दाब, ब्रेक, दिवे आणि इंधन तपासा.
पायरी-दर-पायरी मार्गदर्शकः सुरक्षितपणे स्कूटी कशी चालवायची
पायरी 1: तुमचे स्कूटर समजून घ्या
गियरलेस स्कूटर (ज्याला स्वयंचलित स्कूटर देखील म्हणतात) हा भारतातील सर्वात सामान्य प्रकार आहे आणि ते शिकणे सर्वात सोपे आहे. तुम्ही इंजिन सुरू करण्यापूर्वी, या मुख्य नियंत्रणांशी परिचित होण्यासाठी काही मिनिटे घालवाः
थ्रॉटलः उजव्या हँडलबारवर स्थित आहे. त्याला पुढे वळवल्याने स्कूटरचा वेग वाढतो.
फ्रंट ब्रेक लिव्हरः उजव्या हाताची बाजू, फ्रंट व्हील ब्रेक नियंत्रित करते.
मागील ब्रेक लिव्हरः डाव्या बाजूला, मागील चाक ब्रेक नियंत्रित करते.
इग्निशनः चावी घाला आणि इंजिन सुरू करण्यासाठी वळवा. अनेक आधुनिक स्कूटरमध्ये इलेक्ट्रिक स्टार्ट बटण देखील असते.
निर्देशकः वळण्यापूर्वी सिग्नल देण्यासाठी डाव्या हँडलबारवरील स्विचचा वापर करा.
हॉर्नः सामान्यतः डाव्या हँडलबारवर.
स्विच बंद करा किंवा इंजिन बंद कराः तुम्ही गाडी चालवण्यापूर्वी तो कुठे आहे ते जाणून घ्या.
पायरी 2: योग्य प्रशिक्षण घ्या
सायकल कशी चालवायची हे जाणून घेणे म्हणजे तुम्ही स्कूटर हाताळू शकता असा आपोआप अर्थ होत नाही. इंजिन असलेल्या दुचाकींना संतुलन आणि नियंत्रण कौशल्याचा एक वेगळा संच आवश्यक असतो.
रिकामी पार्किंगची जागा किंवा सकाळी लवकर शांत रस्ता यासारखी सपाट, मोकळी, रहदारी-मुक्त जागा शोधा. तुमच्या पहिल्या काही सत्रांमध्ये तुम्हाला मार्गदर्शन करण्यासाठी एखाद्या विश्वासू मित्राला किंवा कुटुंबातील सदस्याला विचारा, किंवा संरचित प्रशिक्षणासाठी व्यावसायिक सवारी शाळेत नावनोंदणी करा.
या टप्प्यावर घाई करू नका. सुरक्षित ठिकाणी काही तासांचा योग्य सराव करणे हे व्यस्त रस्त्यावर खूप लवकर उडी मारण्यापेक्षा बरेच काही आहे.
पायरी 3: इंजिन सुरू करा आणि संतुलन तयार करा
एकदा तुम्हाला नियंत्रणे सोयीस्कर झाली की, स्कूटर सुरू करा आणि ती स्थिर ठेवा. दोन्ही पाय जमिनीवर सपाट ठेवून सरळ बसण्याचा सराव करा. स्कूटरचे वजन समजून घ्या आणि हालचाल न करता संतुलन साधण्याचा सराव करा.
तयार झाल्यावर, ब्रेक हळुवारपणे सोडून द्या आणि स्कूटर हळूहळू पुढे सरकू द्या. थ्रॉटल हळूहळू लावा, एकाच वेळी नाही. वळण्याचा प्रयत्न करण्यापूर्वी सरळ रेषा राखण्यावर लक्ष केंद्रित करा.
पायरी 4: सहजपणे ब्रेक लावायला शिका
नवीन सायकलस्वारासाठी योग्यरित्या ब्रेक लावणे हे सर्वात महत्वाचे कौशल्य आहे. दोन्ही ब्रेक नेहमी एकत्र वापरा, अचानक दाबण्याऐवजी हळूहळू दबाव घाला.
अचानक ब्रेक लागल्याने, विशेषतः वेगाने, स्कूटर घसरू शकते. तुमच्या सराव जागेत नियमितपणे थांबा, जोपर्यंत ते स्वाभाविक वाटत नाहीत.
पायरी 5: वळणे आणि कमी वेगाच्या डावपेचांचा सराव करा
एकदा तुम्हाला सरळ रेषेत गाडी चालवणे आणि थांबणे सोयीचे झाले की, सौम्य डाव्या आणि उजव्या वळणांचा सराव करा. तुम्हाला ज्या दिशेने जायचे आहे त्या दिशेने पहा, स्कूटर किंचित झुकवा आणि वळणावर गुळगुळीत थ्रॉटल लावा.
यू-टर्न आणि मंद गतीने हाताळण्याचा सराव करा, कारण हे शहरी सवारीच्या परिस्थितीसाठी आवश्यक आहेत.
पायरी 6: हळूहळू आत्मविश्वास वाढवा
तुमच्या सराव सत्रांनंतर, तुमच्या घराजवळच्या छोट्या प्रवासासाठी तुमच्या स्कूटरने जा. कमी रहदारी असलेले शांत रस्ते आणि शिखराबाहेरची वेळ निवडा. तुमचा आत्मविश्वास जसजसा वाढेल तसतसे हळूहळू तुमच्या मार्गांचे अंतर आणि गुंतागुंत वाढवा.
प्रत्येक स्वाराला सुरुवातीला थोडी भीती वाटते. स्कूटर पूर्णपणे टाळण्याऐवजी संरचित पद्धतीने सराव करणे ही गुरुकिल्ली आहे. स्वतःला आठवण करून द्या की दररोज लाखो लोक नियमांचे पालन करून आणि त्यांची कौशल्ये स्थिरपणे विकसित करून भारतभर स्कूटर चालवतात.
आवश्यक सुरक्षा नियम प्रत्येक स्कूटी चालकाने पाळले पाहिजेत
रस्ता सुरक्षा ऐच्छिक नाही. प्रत्येक स्वाराने नेहमी पाळले पाहिजे असे मुख्य नियम येथे आहेतः
अंतर कितीही असले तरी प्रत्येक प्रवासात आय. एस. आय. ने चिन्हांकित केलेले शिरस्त्राण घाला.
धूळ, भग्नावशेष आणि सूर्यप्रकाशापासून संरक्षण करण्यासाठी तुमचे डोळे मुखवटा किंवा अतिनील-संरक्षक रायडिंग चष्म्यांनी झाकून ठेवा.
रहदारीच्या संकेतांचे पालन करा आणि कधीही लाल दिवा मारू नका.
प्रवेश नाही असे चिन्ह असलेल्या रस्त्यावर प्रवेश करू नका.
मार्गिका फिरवण्यापूर्वी किंवा बदलण्यापूर्वी नेहमी संकेत द्या.
डावीकडून ओव्हरटेक करू नका किंवा असुरक्षितपणे वाहनांच्या दरम्यान कट करू नका.
वाहन चालवताना कधीही भ्रमणध्वनीचा वापर करू नका. मोटार वाहन (दुरुस्ती) कायदा 2019 अंतर्गत हा दंडनीय गुन्हा आहे.
दारूच्या किंवा कोणत्याही पदार्थाच्या प्रभावाखाली गाडी चालवू नका. यामुळे मोठा दंड आकारला जातो आणि सुरक्षिततेचा गंभीर धोका असतो.
प्रत्येक वेळी निर्धारित वेग मर्यादेचे पालन करा.
केवळ निश्चित केलेल्या भागातच पार्क करा.
महामार्गांवर किंवा द्रुतगती मार्गांवर गाडी चालवत असल्यास, घोडेस्वार हातमोजे आणि जाकीट यासारखी अतिरिक्त संरक्षक उपकरणे घाला.
स्कूटर विम्यासह तुमच्या प्रवासाचे संरक्षण करा
तुम्ही कितीही कुशल घोडेस्वार असलात तरी अपघात होऊ शकतात. एक चांगली स्कूटर विमा पॉलिसी हे सुनिश्चित करते की जेव्हा अनपेक्षित घटना घडतात तेव्हा तुम्हाला संरक्षण मिळते.
भारतात तृतीय-पक्षाच्या स्कूटरचा विमा हा कायदेशीररित्या अनिवार्य आहे. तुमच्या स्कूटरचा अपघात झाल्यास दुसऱ्या व्यक्तीला किंवा त्यांच्या मालमत्तेला झालेली हानी किंवा दुखापत यात समाविष्ट आहे.
झुरिख कोटकची एक सर्वसमावेशक स्कूटर विमा पॉलिसी पुढे जाते, ज्यात स्वतःचे नुकसान, चोरी, नैसर्गिक आपत्ती आणि मालक-चालकासाठी वैयक्तिक अपघात संरक्षण दिले जाते.
तुम्ही गाडी चालवण्यापूर्वी तुमच्या स्कूटरचा विमा काढणे ही केवळ कायदेशीर गरज नाही. नवीन प्रवासी म्हणून तुम्ही करू शकता अशा सर्वात जबाबदार गोष्टींपैकी ही एक आहे.
तुम्हाला मिळवा. स्कूटर विम्याचे उद्धरण आज
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
प्रश्न 1: भारतात स्कूटी चालवण्यासाठी मला वाहन चालवण्याच्या परवान्याची गरज आहे का?
उत्तरः होय. तुम्हाला प्रथम तुमच्या स्थानिक आर. टी. ओ. कडून शिक्षण परवाना घेणे आवश्यक आहे. अनिवार्य प्रतीक्षा कालावधीनंतर, तुम्ही कायमस्वरुपी वाहन चालवण्याच्या परवान्यासाठी अर्ज करू शकता. वैध परवान्याशिवाय सार्वजनिक रस्त्यावर स्कूटर चालवणे हा मोटार वाहन कायद्यांतर्गत दंडनीय गुन्हा आहे.
प्रश्न 2: भारतात स्कूटर विमा अनिवार्य आहे का?
उत्तरः होय. मोटार वाहन कायद्यांतर्गत भारतात नोंदणीकृत असलेल्या सर्व वाहनांसाठी तृतीय-पक्ष स्कूटर विमा कायदेशीररित्या अनिवार्य आहे. वैध विम्याशिवाय वाहन चालवल्याने दंड आणि कायदेशीर परिणाम होऊ शकतात.
प्रश्न 3: स्कूटी चालवण्यासाठी कायदेशीररित्या कोणत्या प्रकारचे शिरस्त्राण आवश्यक आहे?
उत्तरः आय. एस. आय. चिन्ह (बी. आय. एस. प्रमाणपत्र) असलेले शिरस्त्राण कायदेशीररित्या आवश्यक आहे. या चिन्हाविना असलेले शिरस्त्राण कायद्याने विहित केलेल्या सुरक्षा मानकांची पूर्तता करत नाहीत.
प्रश्न 4: स्कूटी चालवायला शिकायला किती वेळ लागतो?
उत्तरः बहुतेक नवशिक्यांना सुरक्षित, रहदारी-मुक्त वातावरणात नियमित सरावानंतर 3 ते 7 दिवसांच्या आत मूलभूत वाहन चालवणे सोयीचे वाटते. सार्वजनिक रस्त्यांवर आत्मविश्वास निर्माण करण्यासाठी सामान्यतः हळूहळू, सातत्यपूर्ण वाहन चालवण्यासाठी आणखी काही आठवडे लागतात.
प्रश्न 5: मी सायकल चालवायला न कळता स्कूटी चालवायला शिकू शकतो का?
उत्तरः होय. काही सायकलस्वारांना सायकल चालवण्याचा अनुभव समतोल राखण्यासाठी उपयुक्त वाटत असला तरी तो आवश्यक नाही. योग्य स्कूटर प्रशिक्षणात सुरुवातीपासूनच तुम्हाला आवश्यक असलेल्या सर्व संतुलन आणि नियंत्रण कौशल्यांचा समावेश होतो.
दुचाकी विम्याबाबत अधिक जाणून घ्या
अधिक माहिती मिळवणे सोपे, हे जलद दुवे पहा
