जेव्हा तुमच्याकडे आरोग्य विमा असतो, तेव्हा तुम्ही अपेक्षा करता की तो तुमच्या रुग्णालयाच्या बिलांची काळजी घेईल. तरीही अनेक विमाधारकांना रोखीविरहित दाव्यानंतरही, डिस्चार्जच्या वेळी खिशातून आकारले जाणारे शुल्क पाहून आश्चर्य वाटते. हे अनपेक्षित शुल्क बिगर-वैद्यकीय खर्चातून येते-भारतीय विमा नियामक आणि विकास प्राधिकरणाने (आय. आर. डी. ए. आय.) भारतातील सर्व आरोग्य विमा पॉलिसींमध्ये न भरण्यायोग्य म्हणून प्रमाणित केलेल्या रुग्णालयात दाखल होण्याच्या खर्चाची एक श्रेणी.
बिगर-वैद्यकीय खर्चांतर्गत काय येते, वेगवेगळ्या श्रेणींचा अर्थ काय आहे आणि त्यांच्यासाठी कसे नियोजन करावे हे जाणून घेतल्याने आधीच तणावपूर्ण असलेल्या काळात तुम्हाला आर्थिक धक्क्यापासून वाचवता येऊ शकते.
आरोग्य विम्यातील बिगर-वैद्यकीय खर्च किती आहेत?
बिगर-वैद्यकीय खर्च म्हणजे रुग्णालयात दाखल होण्याच्या वेळी होणारा खर्च जो थेट वैद्यकीय उपचारांशी संबंधित नसतो. त्यात वैयक्तिक आरामदायी वस्तू, प्रशासकीय शुल्क आणि काही उपभोग्य वस्तूंचा समावेश असतो. या वस्तू इस्पितळाच्या बिलावर दिसत असल्या तरी त्या तुमच्या खर्चातून वगळल्या जातात. आरोग्य विम्याचे संरक्षण आय. आर. डी. ए. आय. च्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार.
सामान्य उदाहरणांमध्ये थर्मामीटर, टूथब्रश, इस्पितळाच्या चप्पल, प्रवेश नोंदणी शुल्क आणि शस्त्रक्रियेसाठीचे हातमोजे यांचा समावेश होतो. जरी या वस्तू वैयक्तिकरित्या किरकोळ वाटत असल्या तरी, विस्तारित इस्पितळात राहताना त्यांचा संचयी खर्च अर्थपूर्ण असू शकतो.
आय. आर. डी. ए. आय. वैद्यकीय नसलेल्या खर्चांना का वगळते?
रुग्णालयांना वैयक्तिक आरामदायी वस्तू आणि प्रशासकीय खर्च वैद्यकीय दाव्यांमध्ये एकत्र करण्यापासून रोखण्यासाठी आय. आर. डी. ए. आय. ने प्रमाणित न भरता येण्याजोग्या वस्तूंची यादी सादर केली. हा दृष्टीकोन दावा चलनवाढीवर नियंत्रण ठेवतो आणि आरोग्य विम्याचे हप्ते भारतभरातील पॉलिसीधारकांना परवडणारे ठेवतो. आरोग्य विमा प्रणालीच्या अखंडतेचे रक्षण करण्यासाठी, केवळ खऱ्या वैद्यकीय उपचारांच्या खर्चाची परतफेड सुनिश्चित करण्यासाठी वगळण्याची रचना केली गेली आहे.
'खोली शुल्कात समाविष्ट'याचा अर्थ काय?
तुमच्या पॉलिसी दस्तऐवजात किंवा रुग्णालयाच्या बिलात तुम्हाला'खोलीच्या शुल्कात समाविष्ट करावयाच्या वस्तू'हा वाक्यांश आढळला असेल. विम्याच्या दृष्टीने,'खोलीच्या शुल्कात समाविष्ट केल्या गेलेल्या वस्तू'म्हणजे या विशिष्ट वस्तूंचा समावेश रुग्णालयाच्या खोलीच्या शुल्कात केला जाणे आवश्यक आहे. तुमच्या अंतिम बिलावर स्वतंत्र रेषेच्या वस्तू म्हणून रुग्णालय त्यांच्यासाठी स्वतंत्रपणे शुल्क आकारू शकत नाही-खोलीच्या दरामध्ये समाविष्ट करण्याची ती रुग्णालयाची जबाबदारी आहे.
यापैकी कोणतीही वस्तू तुमच्या चलनपत्रावर स्वतंत्र शुल्क म्हणून दिसल्यास, रुग्णालयाच्या बिलिंग विभागाशी वाद निर्माण करण्याचा आणि तोडगा काढण्यापूर्वी चलनपत्रात सुधारणा करण्याची विनंती करण्याचा तुमचा अधिकार आहे.
'उपचाराच्या खर्चात समाविष्ट'याचा अर्थ काय?
त्याचप्रमाणे,'उपचाराच्या खर्चात समाविष्ट'म्हणून वर्णन केलेल्या वस्तू या उपभोग्य वस्तू आहेत ज्या रुग्णालयांनी शस्त्रक्रियेच्या किंवा प्रक्रिया शुल्कात समाविष्ट केल्या पाहिजेत. ऑपरेशन थिएटर शुल्क किंवा सल्लामसलत शुल्काव्यतिरिक्त त्यांचे स्वतंत्रपणे बिल आकारले जाऊ शकत नाही.
जर तुमच्या आयटम केलेले बिल हे अतिरिक्त शुल्क म्हणून सूचीबद्ध करत असेल, तर तुम्ही अंतिम रकमेचा निपटारा करण्यापूर्वी रुग्णालयाला चलन दुरुस्त करण्यास सांगा. हा फरक तुमच्या खिशातून पैसे भरण्यासाठी आणि दाव्याच्या अचूक कागदपत्रांसाठी दोन्हीसाठी महत्त्वाचा आहे.
आरोग्य विम्यातील बिगर-वैद्यकीय खर्चाची संपूर्ण यादी
आय. आर. डी. ए. आय. ने देय नसलेल्या वस्तूंचे पाच श्रेणींमध्ये वर्गीकरण केले आहे. खालील यादी भारतातील सर्व आरोग्य विमा कंपन्यांना लागू होणारा प्रमाणित संच आहे. लक्षात घ्या की ही यादी सूचक आहे-वैयक्तिक विमा कंपन्या त्यांच्या पॉलिसी कागदपत्रांमध्ये अतिरिक्त अपवाद निर्दिष्ट करू शकतात.
1. उपचाराच्या खर्चात समाविष्ट केलेल्या वस्तू
या वस्तू उपचारादरम्यान वापरल्या जातात. त्या उपचार किंवा सल्लामसलतीच्या शुल्कात समाविष्ट केल्या पाहिजेत आणि त्यांचे स्वतंत्रपणे बिल आकारले जाऊ नयेः
नोंदणी किंवा प्रवेश शुल्क
लसीकरणाचे शुल्क
एच. आय. व्ही. संच
अँटीसेप्टिक माउथवॉश
निर्जंतुकीकरण, स्पिरिट आणि हायड्रोजन पेरॉक्साइड
लघवीचा कंटेनर
पोषणतज्ज्ञ किंवा आहारतज्ञ शुल्क
मधुमेही पादत्राणे
इंफ्यूजन पंप शुल्क
रक्त आरक्षणाचा खर्च
2. खोली शुल्कात समाविष्ट केलेल्या वस्तू
या वस्तू रुग्णालयाच्या खोलीच्या दरांचा भाग असाव्यात. रुग्णालये त्यांचे स्वतंत्रपणे बिल आकारू शकत नाहीत.
पोशाख
टिश्यू पेपर
पल्स ऑक्सिमीटर शुल्क
हात धुणे
घरकामासाठीचे शुल्क
कंगवा, चप्पल आणि टोप्या
गरम पॅक किंवा थंड पॅक
टूथब्रश आणि टूथपेस्ट
पायांचे आच्छादन
बड्स
3. प्रक्रिया शुल्कात समाविष्ट केलेल्या वस्तू
या उपभोग्य वस्तू शस्त्रक्रियेच्या प्रक्रियेदरम्यान वापरल्या जातात आणि त्या प्रक्रियेच्या खर्चात समाविष्ट केल्या पाहिजेतः
सर्जिकल ब्लेड
कापूस आणि पट्ट्या
डिस्पोजेबल रेझर
आर्थ्रोस्कोपी आणि एंडोस्कोपी उपकरण शुल्क
गाऊज ब्लेड
हार्मोन स्केलपेल ब्लेड
डोळ्यांचे पॅड
केस काढण्याची मलई
शस्त्रक्रियेची कवायत
अॅप्रॉन
4. इतर न भरता येण्याजोग्या वस्तू
रुग्णालयात दाखल होण्याच्या स्वरूपाची पर्वा न करता या वस्तू समाविष्ट केल्या जात नाहीत.
सुया, सिरिंज आणि निर्जंतुकीकरण केलेली इंजेक्शन्स
औषधाची पेटी
कागदी हातमोजे
धुण्याचे शुल्क
पचनशील जेल
केशकर्त्याचे शुल्क
रेफरल डॉक्टरांचे शुल्क (जेथे उपचाराच्या बाहेर स्वतंत्रपणे शुल्क आकारले जाते)
5. पर्यायी वस्तू
या वैयक्तिक किंवा आरामदायी वस्तू आहेत ज्या वैद्यकीय सेवेचा भाग नाहीत. त्या सर्व आरोग्य विमा योजनांमधून वगळल्या जातातः
खनिज पाणी
बाहेरचे अन्न (रुग्णालयातील अन्नाव्यतिरिक्त)
थर्मामीटर
बाळासाठीचे अन्न
कपडे धुण्याचे आणि परिचर शुल्क
ब्रेस किंवा पट्ट्या
नेब्युलायझर संच
पिशव्या घेऊन जा
सौंदर्य सेवा
वैद्यकीय नसलेल्या खर्चांचा तुमच्या रोखीविरहित दाव्यावर कसा परिणाम होतो
एक सामान्य गैरसमज असा आहे की रोखीविरहित रुग्णालयात दाखल होण्याचा अर्थ असा आहे की तुम्ही डिस्चार्जच्या वेळी काहीही भरत नाही. रोखीविरहित दाव्याखालीही, तुम्हाला थेट इस्पितळात बिगर-वैद्यकीय खर्च भरण्यास सांगितले जाईल. विमा कंपनी केवळ कव्हर केलेल्या वैद्यकीय खर्चांचा निपटारा करते; न भरण्यायोग्य वस्तू ही तुमची जबाबदारी राहते.
रुग्णालयातून बाहेर पडण्यापूर्वी, नेहमी एक आयटम केलेले बिल विचारा. यामुळे तुम्हाला प्रत्येक शुल्क ओळखता येते आणि जेथे योग्य असेल तेथे, न भरता येणाऱ्या श्रेणीतील कोणत्याही प्रवेशावर वाद घालता येतो.
गैर-वैद्यकीय खर्च चालवणारा मदत करू शकतो का?
काही आरोग्य विमा पॉलिसी उपभोग्य वस्तूंचे अतिरिक्त संरक्षण देतात, ज्याला गैर-वैद्यकीय खर्च रायडर देखील म्हणतात. आय. आर. डी. ए. आय. च्या ग्राहक शिक्षण पोर्टलने नमूद केल्याप्रमाणे, अतिरिक्त हप्त्यावर हे अतिरिक्त पर्याय निवडल्याने शस्त्रक्रियेच्या उपभोग्य वस्तू आणि काही प्रशासकीय शुल्कासारख्या विशिष्ट न भरता येणाऱ्या वस्तूंचा खर्च कमी होऊ शकतो किंवा कमी होऊ शकतो.
जर तुम्ही या ऍड-ऑनचा विचार करत असाल, तर अटी काळजीपूर्वक वाचा. विमा कंपनी आणि योजनेनुसार संरक्षणाची व्याप्ती बदलते. तुमचे पॉलिसीचे वेळापत्रक तपासा किंवा काय समाविष्ट आहे आणि काय समाविष्ट नाही हे समजून घेण्यासाठी तुमच्या विमा कंपनीशी संपर्क साधा.
आरोग्य विमा धोरणांमधील बिगर-वैद्यकीय खर्च आणि अपवाद
भारतातील सर्व आरोग्य विमा पॉलिसींनी आय. आर. डी. ए. आय. च्या प्रमाणित न भरल्या जाणाऱ्या वस्तूंच्या यादीचे पालन करणे आवश्यक आहे. तथापि, वैयक्तिक विमा कंपन्या या किमान रकमेच्या पलीकडे अतिरिक्त अपवाद लागू करू शकतात. तुमच्या पॉलिसी दस्तऐवजाचा अपवाद विभाग हा तुमच्या विशिष्ट योजनेचा अधिकृत संदर्भ आहे.
काही कॉर्पोरेट किंवा समूह आरोग्य विमा योजनांमध्ये नियोक्त्याने विमा कंपनीशी केलेल्या वाटाघाटीच्या अटींवर अवलंबून काही बिगर-वैद्यकीय खर्च समाविष्ट असू शकतात. तुम्हाला तुमच्या नियोक्त्याद्वारे आरोग्य संरक्षण मिळाल्यास, त्यात काय समाविष्ट आहे हे समजून घेण्यासाठी तुमच्या लाभांचा सारांश तपासा.
बिगर-वैद्यकीय खर्चांबाबत लक्षात ठेवण्याच्या गोष्टी
वगळण्याचा विभाग वाचाः तुमच्या पॉलिसी दस्तऐवजात तुमच्या योजनेला लागू नसलेल्या देय वस्तूंची संपूर्ण यादी आहे. रुग्णालयात दाखल होण्यापूर्वी ती काळजीपूर्वक वाचा.
आय. आर. डी. ए. आय. किमान रक्कम निश्चित करतेः प्रमाणित न भरण्यायोग्य यादी ही एक आधाररेखा आहे. वैयक्तिक विमा कंपन्या अतिरिक्त वस्तू वगळू शकतात.
एक आयटमाइज्ड बिल विचाराः नेहमी रुग्णालयाच्या तपशीलवार चलनासाठी विनंती करा आणि न भरल्या जाणाऱ्या यादीमध्ये ते उलटून तपासा.
चुकीच्या शुल्कांवर वाद साधाः खोली किंवा प्रक्रिया शुल्कात समाविष्ट केल्या जाणाऱ्या वस्तूंसाठी जर रुग्णालय स्वतंत्रपणे बिल भरत असेल, तर बिलिंग विभागाशी वाद निर्माण करा.
खिशातून निघणाऱ्या खर्चासाठीचे अंदाजपत्रकः जेव्हा तुम्ही किंवा कुटुंबातील सदस्य रुग्णालयात दाखल असाल तेव्हा बिगर-वैद्यकीय खर्चांसाठी एक छोटासा निधी उपलब्ध ठेवा.
चालकाचा विचार कराः जर वारंवार रुग्णालयात दाखल होण्याची शक्यता असेल, तर उपभोग्य वस्तू कव्हर अॅड-ऑन अतिरिक्त हप्त्यासाठी योग्य असू शकते.
निष्कर्ष
बिगर-वैद्यकीय खर्च हा कोणत्याही रुग्णालयात दाखल होण्याचा एक अपरिहार्य भाग आहे. त्यांच्यासाठी आगाऊ नियोजन करणे-आपल्या खिशातील खर्चासाठी अंदाजपत्रक तयार करून किंवा उपभोग्य वस्तूंच्या अतिरिक्त संरक्षणाची निवड करून-आरोग्य आणीबाणीच्या काळात तुमच्या आर्थिक सज्जतेमध्ये खरा बदल घडवून आणू शकते. नेमके काय समाविष्ट आहे आणि काय नाही हे समजून घेण्यासाठी आजच तुमच्या आरोग्य विमा पॉलिसीचा आढावा घ्या आणि तुम्हाला काही प्रश्न असल्यास तुमच्या विमा कंपनीशी संपर्क साधा.
झुरिख कोटक जनरल इन्श्युरन्समधून आरोग्य विम्याचा शोध घ्या
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
आरोग्य विम्यातील बिगर-वैद्यकीय खर्च किती आहेत?
बिगर-वैद्यकीय खर्च म्हणजे रुग्णालयात दाखल होण्याच्या वेळी केलेले शुल्क जे थेट वैद्यकीय उपचारांशी संबंधित नसतात. शस्त्रक्रियेचे हातमोजे, टूथब्रश, प्रवेश शुल्क आणि थर्मामीटर यासारख्या वस्तू या श्रेणीत येतात. आय. आर. डी. ए. आय. च्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार त्यांना प्रमाणित आरोग्य विमा संरक्षणातून वगळण्यात आले आहे.
बिगर-वैद्यकीय खर्च रोखविरहित दाव्याच्या अंतर्गत येतात का?
नाही. अगदी रोखीविना रुग्णालयात दाखल झाल्यावरही, बिगर-वैद्यकीय खर्चांचा समावेश केला जात नाही. डिस्चार्ज मिळाल्यावर तुम्ही त्यांचा थेट रुग्णालयात भरणा कराल. केवळ कव्हर केलेला वैद्यकीय खर्च विमा कंपनीद्वारे निकाली काढला जातो.
'खोली शुल्कात समाविष्ट'याचा अर्थ काय?
याचा अर्थ असा की गाऊन, टिश्यू पेपर आणि हात धुणे यासारख्या विशिष्ट वस्तूंचा रुग्णालयाच्या खोलीच्या दरामध्ये समावेश करणे आवश्यक आहे. रुग्णालय त्यांच्यासाठी वेगळ्या ओळीच्या वस्तू म्हणून शुल्क आकारू शकत नाही. जर त्या तुमच्या बिलावर स्वतंत्रपणे दिसल्या तर तुम्ही बिलिंग विभागाशी वाद निर्माण करू शकता.
मला बिगर-वैद्यकीय खर्चांसाठी संरक्षण मिळू शकेल का?
होय, काही प्रमाणात. काही विमा कंपन्या उपभोग्य वस्तूंसाठी अतिरिक्त किंवा बिगर-वैद्यकीय खर्चाची सवलत देतात. यासाठी अतिरिक्त हप्त्याची आवश्यकता असते परंतु विशिष्ट न भरता येणाऱ्या वस्तूंसाठी खर्च कमी होऊ शकतो. तपशीलांसाठी तुमच्या विमा कंपनीचे उपलब्ध अतिरिक्त पर्याय तपासा.
मला आय. आर. डी. ए. आय. ची न भरता येण्याजोग्या वस्तूंची यादी कुठे मिळू शकेल?
प्रमाणित न भरता येण्याजोग्या वस्तूंची यादी आय. आर. डी. ए. आय. च्या अधिकृत संकेतस्थळावर उपलब्ध आहे. तुम्ही आय. आर. डी. ए. आय. च्या ग्राहक शिक्षण पोर्टलचा policyholder.gov.in वर देखील संदर्भ घेऊ शकता. लागू असलेली यादी तुमच्या आरोग्य विमा पॉलिसी दस्तऐवजाच्या अपवाद विभागात देखील प्रकाशित केली जाते.
सर्व रुग्णालयांमध्ये बिगर-वैद्यकीय खर्च समान आहेत का?
आय. आर. डी. ए. आय. ची न भरता येण्याजोगी यादी भारतातील सर्व विमा कंपन्यांमध्ये प्रमाणित आहे. तथापि, या वस्तूंसाठी रुग्णालये जी रक्कम आकारतात ती वेगवेगळी असते. कितीही रक्कम असली तरी, तुमची विमा कंपनी प्रमाणित योजनेअंतर्गत बिगर-वैद्यकीय खर्चांची परतफेड करणार नाही.
ज्येष्ठ नागरिक आरोग्य विम्यावर बिगर-वैद्यकीय खर्च लागू होतात का?
होय. आय. आर. डी. ए. आय. ची प्रमाणित न भरण्यायोग्य यादी सर्व आरोग्य विमा पॉलिसींना लागू होते, ज्यात विशेषतः ज्येष्ठ नागरिकांसाठी तयार केलेल्या विमा पॉलिसीचा समावेश आहे. बिगर-वैद्यकीय खर्च कोणत्याही मानक योजनेच्या अंतर्गत येत नाहीत.
आरोग्य विम्याबद्दल अधिक जाणून घ्या
अधिक माहिती मिळवणे सोपे, हे जलद दुवे पहा
