आरोग्य विम्यातील नामनिर्देशित व्यक्ती म्हणजे तुम्ही स्वतः विमा लाभ मिळविण्यासाठी निवडलेली व्यक्ती, जर तुम्ही त्यांचा दावा करू शकत नसाल. हे सहसा इस्पितळात असताना किंवा प्रलंबित दाव्याचा निपटारा होण्यापूर्वी विमाधारकाचे निधन झाल्यास घडते. तुमच्या कुटुंबाला कठीण काळात कायदेशीर लढाया न लढता पैसे योग्य व्यक्तीपर्यंत पोहोचतात याची खात्री करण्यासाठी आरोग्य विम्यासाठी नामनिर्देशित असणे आवश्यक आहे.
आरोग्य विम्यात नामनिर्देशित व्यक्ती म्हणजे काय?
नामनिर्देशित व्यक्ती म्हणजे तुमच्या विम्याच्या पैशासाठी विश्वस्त म्हणून काम करणारी व्यक्ती. जर विमाधारकाचा मृत्यू झाला तर विमा कंपनी लाभार्थीला दाव्याची रक्कम देते. हे लक्षात घेणे महत्वाचे आहे की नामनिर्देशित व्यक्तीला कायदेशीर वारसदारांच्या वतीने पैसे मिळतात. उदाहरणार्थ, जर एखादा वडील त्याच्या मोठ्या मुलाचे नामनिर्देशन करत असेल तर मुलाला निधी मिळतो परंतु त्याच्या वडिलांच्या इच्छेनुसार किंवा उत्तराधिकार कायद्यानुसार त्याचे वितरण करणे आवश्यक आहे.
आरोग्य विम्यात नामनिर्देशित व्यक्तीची आवश्यकता का आहे?
अनेक कारणांसाठी नामांकन आवश्यक आहेः
दाव्याचा जलद तोडगाः यामुळे विमा कंपनी एखाद्या विशिष्ट व्यक्तीला ताबडतोब निधी देऊ शकते.
कायदेशीर अडथळे कमी होणेः नामनिर्देशित व्यक्तीशिवाय, तुमच्या कुटुंबाला न्यायालयाकडून उत्तराधिकार प्रमाणपत्राची आवश्यकता असू शकते, जी एक संथ आणि महागडी प्रक्रिया आहे.
आर्थिक सहाय्यः हे सुनिश्चित करते की तुमच्या अवलंबितांना वैद्यकीय देयके किंवा अंत्यसंस्काराच्या खर्चासाठी त्वरित पैसे मिळतील.
विमा पात्रतेमध्ये नामनिर्देशित
नामनिर्देशित होण्याची पात्रता खूप व्यापक आहे. सामान्यतः, पॉलिसीधारकाशी स्पष्ट संबंध असलेल्या कोणत्याही व्यक्तीला नामनिर्देशित केले जाऊ शकते. यामध्ये खालील गोष्टींचा समावेश होतोः
जवळचे कुटुंबः जोडीदार, मुले किंवा पालक.
दूरचे नातेवाईकः भावंडे, पुतणे किंवा भाची.
अल्पवयीनः तुम्ही 18 वर्षांखालील मुलाला नामांकित करू शकता, परंतु ते 18 वर्षांचे होईपर्यंत निधी व्यवस्थापित करण्यासाठी तुम्ही पालकाची नियुक्ती करणे आवश्यक आहे.
नामनिर्देशित विरुद्ध कायदेशीर वारसदारः मुख्य फरक
हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे की कायद्यानुसार नामनिर्देशित व्यक्ती आणि कायदेशीर वारसदार वेगवेगळ्या भूमिका बजावतात. नामनिर्देशित व्यक्ती ही देय रक्कम प्राप्त करण्यासाठी पॉलिसीमध्ये नाव दिलेली व्यक्ती असते, तर कायदेशीर वारसदार ही मालमत्ता मिळवण्याचा हक्क असलेली व्यक्ती असते.
पैलू | नामनिर्देशित | कायदेशीर वारसदार |
व्याख्या | दावा प्राप्त करण्यासाठी पॉलिसीधारकाने निवडलेली व्यक्ती. | वसीयत किंवा कायद्यानुसार मालमत्तेचा वारसा मिळवण्याचा हक्क असलेली व्यक्ती. |
भूमिका.............................................................................................................................................................................................................................................................. | निधीचा संरक्षक किंवा विश्वस्त म्हणून काम करतो. | विम्याचा अंतिम मालक पैसे कमावतो. |
मालकी | पैसे ठेवण्याचा त्याला स्वयंचलित अधिकार नाही. | त्याला मालमत्ता आणि निधीवर कायदेशीर अधिकार आहे. |
नियुक्ती | विमा दस्तऐवजात पॉलिसीधारकाने दिलेले नाव. | वसीयत किंवा वैयक्तिक उत्तराधिकार कायद्यांद्वारे निर्धारित केले जाते. |
नामनिर्देशित व्यक्तीची निवड करताना विचारात घ्यावयाचे घटक
योग्य व्यक्ती निवडणे हा एक महत्त्वाचा निर्णय आहे. तुम्ही विचार केला पाहिजेः
विश्वासार्हताः तुमच्या कुटुंबाच्या इच्छित कल्याणासाठी निधी वापरण्यासाठी ती व्यक्ती पुरेशी जबाबदार असली पाहिजे.
आर्थिक अवलंबित्वः जोडीदार किंवा मुलासारख्या आर्थिकदृष्ट्या तुमच्यावर अवलंबून असलेल्या व्यक्तीची निवड करणे बहुधा सर्वोत्तम असते.
नामनिर्देशित व्यक्तीचे वयः तुम्ही अल्पवयीन व्यक्तीची नियुक्ती केल्यास, मूल 18 वर्षांचे होईपर्यंत निधी व्यवस्थापित करण्यासाठी तुम्ही पालकाची नियुक्ती करणे आवश्यक आहे.
आर्थिक साक्षरताः व्यक्तीला बँक व्यवहार आणि विम्याचे कागदपत्र कोणत्याही गोंधळाशिवाय हाताळता आले पाहिजेत.
कायदेशीर स्पष्टता-तुमचा कायदेशीर वारसदार असलेल्या नामनिर्देशित व्यक्तीची निवड केल्याने नंतर संभाव्य मालकी विवाद टाळण्यास मदत होते.
अनेक नामांकनेः कुटुंबातील प्रत्येकाची काळजी घेतली जात आहे याची खात्री करण्यासाठी तुम्ही दाव्याची रक्कम अनेक लोकांमध्ये विभागू शकता.
आरोग्य आणि वयः तुमच्यापेक्षा खूप मोठा उमेदवार निवडल्याने दावा करण्यापूर्वीच त्यांचा मृत्यू झाल्यास समस्या उद्भवू शकतात.
संपर्क साधणे सोपेः त्या व्यक्तीपर्यंत सहज पोहोचता येईल आणि त्यांचा नवीनतम संपर्क तपशील फाईलमध्ये आहे याची खात्री करा.
जीवनात बदलः लग्न, घटस्फोट किंवा बाळाचा जन्म यासारख्या आयुष्यातील प्रमुख घटनांनंतर तुम्ही तुमच्या निवडीचा आढावा घेतला पाहिजे.
थकबाकी देयकेः जर पॉलिसी कर्जाशी जोडलेली असेल, तर लक्षात ठेवा की कर्जदारांचा नामनिर्देशित व्यक्तीसमोर देय रकमेवर दावा असू शकतो.
लाभार्थी आणि नामनिर्देशित यांच्यातील फरक
या अटी बऱ्याचदा परस्पर बदलत्या वापरल्या जात असल्या तरी, विमा उद्योगात एक कायदेशीर फरक आहेः
आधार | नामनिर्देशित | लाभार्थी |
भूमिका.............................................................................................................................................................................................................................................................. | विश्वस्त म्हणून निधी प्राप्त करणारी व्यक्ती. | ती व्यक्ती जी पैशाची अंतिम मालक आहे. |
कायदेशीर स्थिती | कायदेशीर वारसदारांसाठी पैसे राखून ठेवते. | पैसे ठेवण्याचा आणि वापरण्याचा त्याला कायदेशीर अधिकार आहे. |
अधिकार | त्याला इतर कायदेशीर वारस आव्हान देऊ शकतात. | सामान्यतः, फायदेशीर नामनिर्देशित म्हणून नाव दिले तर त्याला आव्हान दिले जाऊ शकत नाही. |
तुमच्या आरोग्य विम्यासाठी योग्य नामनिर्देशित व्यक्ती कशी निवडायची?
निधी योग्यरित्या हाताळला जात आहे याची खात्री करण्यासाठी नामनिर्देशित व्यक्तीची निवड करण्यासाठी काळजीपूर्वक विचार करणे आवश्यक आहे. योग्य निवड करण्यासाठी या पायऱ्यांचे अनुसरण कराः
आर्थिक अवलंबित्वाचे मूल्यांकन कराः तुमच्या उत्पन्नावर अवलंबून असलेल्या व्यक्तींचा शोध घ्या, जसे की जोडीदार, मुले किंवा वृद्ध पालक, कारण त्यांना इस्पितळाच्या बिलांसाठी निधीची आवश्यकता असण्याची शक्यता जास्त असते.
कायदेशीर स्थितीची पडताळणी कराः नामनिर्देशित आणि कुटुंबातील सदस्यांमधील संभाव्य संघर्ष टाळण्यासाठी तुमच्या कायदेशीर वारस देखील असलेल्या व्यक्तींची निवड करा.
वय आणि परिपक्वता तपासाः ती व्यक्ती दाव्यातील कागदपत्र आणि आर्थिक जबाबदाऱ्या हाताळण्यास सक्षम आहे याची खात्री करा.
नोंदी अद्ययावत ठेवाः तोडगा काढण्याच्या प्रक्रियेदरम्यान कोणताही गोंधळ टाळण्यासाठी तुमच्या पॉलिसी नोंदींमध्ये त्यांचा संपर्क तपशील आणि ओळख पुरावा अचूक असल्याची खात्री करा.
तुम्ही तुमच्या आरोग्य विम्यात किती नामनिर्देशितांची भर घालू शकता?
भारतातील बहुतांश विमा कंपन्या नामनिर्देशितांच्या संख्येबाबत लवचिकता देतात. तुम्ही अनेक नोंदी कशा व्यवस्थापित करू शकता ते येथे आहेः
एकापेक्षा जास्त व्यक्ती जोडाः लाभ वाटून घेण्यासाठी तुम्ही आई-वडील किंवा तुमच्या सर्व मुलांसारख्या अनेक व्यक्तींची नेमणूक करू शकता.
टक्केवारी समभाग निर्दिष्ट कराः प्रत्येक व्यक्तीला मिळायला हव्या असलेल्या दाव्याचा भाग तुम्ही स्पष्टपणे निश्चित केला पाहिजे. उदाहरणार्थ, तुम्ही 50 टक्के जोडीदार आणि प्रत्येकी 25 टक्के दोन मुलांसाठी जोडीदार नियुक्त करू शकता.
पूर्वनिर्धारित वितरणः जर तुम्ही समभाग निर्दिष्ट केले नाहीत, तर विमा कंपनी सर्व नामांकित नामनिर्देशितांमध्ये एकूण रक्कम समान प्रमाणात विभाजित करू शकते.
अल्पवयीन मुलांसाठी नियुक्त व्यक्ती नियुक्त कराः जर तुम्ही अनेक अल्पवयीन मुलांची भर घातली, तर प्रत्येकासाठी एका पालकाचे किंवा सर्वांसाठी एकाचे नाव असणे आवश्यक आहे.
नामनिर्देशित उदाहरणाशी असलेले संबंध
नामनिर्देशित व्यक्तीशी असलेले संबंध समजून घेणे, उदाहरणार्थ, तुम्हाला तुमच्या पॉलिसीची प्रभावीपणे रचना करण्यास मदत करते. श्री. स्मिथ या पॉलिसीधारकाचा विचार करा, जो त्याच्या कुटुंबाला सर्व बाजूंनी संरक्षण देऊ इच्छितो. तो त्याच्या पत्नीला 70 टक्के वाट्यासह प्राथमिक नामनिर्देशित म्हणून नाव देतो, कारण ती घरगुती खर्च हाताळते. तो त्याच्या लहान बहिणीला त्याच्या पालकांच्या देखभालीसाठी मदत करण्यासाठी 30 टक्के वाट्यासह दुसऱ्या नामनिर्देशित म्हणून सूचीबद्ध करतो.
रिलेशनशिप नॉमिनी सेटिंग्जच्या आणखी एका उदाहरणात, एकटे पालक त्यांच्या अल्पवयीन मुलाला 100% लाभार्थी म्हणून नामांकित करू शकतात आणि विश्वासार्ह आजी-आजोबांची नियुक्ती नियुक्ती म्हणून करू शकतात. हे दस्तऐवज विमा कंपनीला निधी प्राप्त करण्यासाठी कोण अधिकृत आहे याचा स्पष्ट आराखडा प्रदान करते, हे सुनिश्चित करते की देयके पॉलिसीधारकाच्या इच्छेप्रमाणे हाताळली जातील, कोणतीही संदिग्धता नाही.
नामनिर्देशितांसमोरील आव्हाने आणि उपाय
नामांकने योग्य प्रकारे हाताळली गेली नाहीत तर विशिष्ट अडथळे भरणा प्रक्रियेला विलंबित करू शकतात. ज्यूरिख कोटक जनरल इन्श्युरन्स या समस्यांचे निराकरण करण्यात मदत करण्यासाठी डिजिटल साधने आणि ग्राहक सेवेद्वारे सहाय्य प्रदान करते. प्रमुख आव्हानांमध्ये खालील गोष्टींचा समावेश होतोः
चुकीचे तपशीलः जर पॉलिसीवरील नाव नामनिर्देशित व्यक्तीच्या ओळखपत्राशी जुळत नसेल, तर दावा अडकू शकतो.
उपायः त्यांच्या पारपत्राच्या किंवा आधार कार्डाच्या विरुद्धचे अक्षर नेहमी दोनदा तपासा.
नामनिर्देशित व्यक्तीचा मृत्यूः पॉलिसीधारकाच्या आधी नामनिर्देशित व्यक्तीचा मृत्यू झाल्यास, नामांकन रद्द होते.
उपायः तुमच्या नामनिर्देशित व्यक्तीचे निधन झाल्यास लगेच तुमचे धोरण अद्ययावत करा.
अल्पवयीन नामनिर्देशितः अल्पवयीन व्यक्तीला थेट निधी मिळू शकत नाही.
उपायः पॉलिसीच्या कागदपत्रांमध्ये नेहमी प्रौढ पालकाचे नाव ठेवा.
तुमच्या आरोग्य विम्यात नामनिर्देशित व्यक्तीची भर कशी घालायची?
तुम्ही तुमच्या योजनेच्या जीवनचक्राच्या विविध टप्प्यांवर तुमच्या धोरणाचा तपशील अद्ययावत करू शकता.
सुरुवातीलाः पॉलिसी खरेदी करताना प्रारंभिक प्रस्ताव प्रपत्रात नामनिर्देशित व्यक्तीचा तपशील नमूद करा.
या मुदतीदरम्यानः नामनिर्देशित व्यक्ती जोडण्यासाठी किंवा बदलण्यासाठी तुम्ही तुमच्या विमा कंपनीला लेखी विनंती किंवा ईमेल पाठवू शकता.
नूतनीकरणाच्या वेळीः तुम्ही तुमचे वार्षिक हप्ते भरता तेव्हा बहुतेक ऑनलाइन पोर्टल तुम्हाला नामनिर्देशित तपशील संपादित करण्याची परवानगी देतात.
दस्तऐवजीकरणः नामनिर्देशित व्यक्तीच्या ओळख पुराव्याची प्रत आणि तुमच्या धोरण क्रमांकाची प्रत ग्राहक सेवा पथकाला सहज समर्थन मिळण्यासाठी द्या.
निष्कर्ष
नामनिर्देशित व्यक्ती स्थापन करणे आरोग्य विमा ही एक सोपी पायरी आहे जी प्रचंड मनःशांती प्रदान करते. हे सुनिश्चित करते की तुमच्या कष्टाने कमावलेल्या पैशाचा वापर कागदपत्रांमध्ये हरण्याऐवजी तुमच्या कुटुंबाच्या संरक्षणासाठी केला जातो. तुमच्या नामांकनाचा दर काही वर्षांनी आढावा घेण्याची खात्री करा जेणेकरून ते तुमच्या सध्याच्या कौटुंबिक परिस्थितीला प्रतिबिंबित करेल.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
1. एका आरोग्य विमा योजनेत अनेक नामनिर्देशित व्यक्ती जोडल्या जाऊ शकतात का?
होय, तुम्ही एकापेक्षा जास्त व्यक्तींची भर घालू शकता आणि देयकाच्या त्यांच्या टक्केवारीचा वाटा निश्चित करू शकता.
2. आरोग्य विम्यासाठी कोणाची तरी नियुक्ती करणे अनिवार्य आहे का?
पॉलिसी खरेदी करणे हा कठोर नियम नाही, परंतु पैसे कायदेशीर अडचणीत अडकणार नाहीत याची खात्री करण्याची शिफारस केली जाते.
3. विमाधारक कुटुंबातील सदस्य नसलेला सदस्य नियुक्त करू शकतो का?
होय, तुम्ही एखाद्या मित्राला किंवा दूरच्या नातेवाईकाला नामांकित करू शकता, परंतु संबंधांची पुष्टी करण्यासाठी विमा कंपनी अधिक तपशील विचारू शकते.
4. पॉलिसीधारक नंतर नामनिर्देशित व्यक्ती बदलू शकतो का?
होय, पॉलिसीच्या कालावधीत तुम्हाला जितक्या वेळा आवडेल तितक्या वेळा तुमचे नामनिर्देशित बदलण्याचा तुम्हाला अधिकार आहे.
5. नामनिर्देशित व्यक्ती पॉलिसीचा कायदेशीर मालक आहे का?
नाही, नामनिर्देशित व्यक्ती संरक्षक म्हणून काम करतो. ते कायदेशीर वारसदारांच्या वतीने पैसे स्वीकारतात, जे खरे मालक आहेत.
आरोग्य विम्याबद्दल अधिक जाणून घ्या
अधिक माहिती मिळवणे सोपे, हे जलद दुवे पहा
