तुमचा विमा दावा कोणाला मिळतो याबद्दल गोंधळ न होता वैद्यकीय आपत्कालीन परिस्थिती कठीण असते. जर तुम्ही रुग्णालयात दाखल असाल आणि स्वतः दावा दाखल करू शकत नसाल, तर तुमच्या कुटुंबाला त्यांना आवश्यक असलेला पाठिंबा मिळवण्यासाठी कागदपत्रांच्या माध्यमातून संघर्ष करावा लागणार नाही. नामनिर्देशित व्यक्तीचे नाव घेतल्याने ही समस्या सुटते आणि तुमच्यावर अवलंबून असलेल्या लोकांचे संरक्षण होते.
आरोग्य विम्यात नामनिर्देशित कोण आहे?
उपचारादरम्यान किंवा प्रलंबित दाव्याचा निपटारा होण्यापूर्वी तुमचे निधन झाले असल्यामुळे, तुम्ही स्वतः तो प्राप्त करू शकत नसाल, तर तुमचा आरोग्य विमा दावा प्राप्त करण्यासाठी तुम्ही निवडलेली व्यक्ती नामनिर्देशित असते. तुम्ही पॉलिसी खरेदी करता तेव्हा प्रस्तावाच्या फॉर्ममध्ये तुमच्या नामनिर्देशित व्यक्तीचे नाव घ्या आणि तुम्ही पॉलिसीच्या कालावधीत कधीही ही निवड बदलू शकता.
भारतीय विमा कायद्यात नामनिर्देशन हा एक दीर्घकालीन अधिकार आहे, जो प्रथम विमा कायदा, 1938 च्या कलम 39 अंतर्गत जीवन विम्यासाठी निर्धारित केला गेला आहे. भारतीय विमा नियामक आणि विकास प्राधिकरणाने (आय. आर. डी. ए. आय.) सामान्य आणि आरोग्य विमा कंपन्यांनाही तुम्ही पॉलिसी खरेदी करता किंवा नूतनीकरण करता तेव्हा तुमच्या नामनिर्देशित व्यक्तीचा तपशील नोंदवणे आवश्यक आहे.
तुमच्या आरोग्य विम्यासाठी नामनिर्देशित व्यक्तीची गरज का आहे?
नामनिर्देशित व्यक्तीचे नाव दिल्याने तुमच्या कुटुंबाला तुमच्या दाव्याच्या रकमेची जेव्हा त्यांना सर्वात जास्त गरज असेल तेव्हा त्वरित, स्पष्ट प्रवेश मिळतो आणि तुमच्या कव्हरेजला तुमच्या इच्छेप्रमाणे काम करण्यास मदत होते.
दाव्याचा जलद निपटाराः तुमची विमा कंपनी तुमच्या कायदेशीर वारसांना ओळखण्यासाठी वाट न पाहता थेट तुमच्या नामनिर्देशित व्यक्तीला निधी देऊ शकते.
कमी कायदेशीर अडथळेः नामनिर्देशित व्यक्तीशिवाय, तुमच्या कुटुंबाला रकमेचा दावा करण्यापूर्वी न्यायालयाकडून कायदेशीर वारस प्रमाणपत्र किंवा उत्तराधिकार प्रमाणपत्राची आवश्यकता असू शकते.
जेव्हा महत्त्वाचे असेल तेव्हा आर्थिक सहाय्यः तुमचे नामनिर्देशित रुग्णालयाचे बिल, थकबाकी किंवा इतर तातडीच्या कौटुंबिक गरजांसाठी निधी वापरू शकतात.
कमी विवादः स्पष्टपणे नाव दिलेल्या नामनिर्देशित व्यक्तीमुळे दावा कोणाला मिळावा याबाबत कुटुंबातील सदस्यांमध्ये मतभेद होण्याची शक्यता कमी होते.
नामनिर्देशित विरुद्ध कायदेशीर वारस विरुद्ध लाभार्थीः फरक काय आहे?
या तीन संज्ञा अनेकदा अदलाबदल म्हणून वापरल्या जातात, परंतु भारतीय कायद्यानुसार त्यांचा अर्थ वेगवेगळ्या गोष्टी आहे.
तुमच्या वतीने दाव्याची रक्कम प्राप्त करण्यासाठी तुमच्या पॉलिसीमध्ये नाव दिलेली व्यक्ती तुमची नामनिर्देशित व्यक्ती आहे. बहुतांश प्रकरणांमध्ये, तुमच्या नामनिर्देशिताकडे ही रक्कम संरक्षक म्हणून असते आणि तो तुमच्या कायदेशीर वारसांना देणे अपेक्षित असते.
तुमचे कायदेशीर वारस हे तुमचे जोडीदार, मुले किंवा पालक यांसारखे तुमच्या मालमत्तेवर वसीयत किंवा वैयक्तिक उत्तराधिकार कायद्यांतर्गत हक्कदार लोक आहेत.
जर तुमचा नामनिर्देशित व्यक्ती देखील तुमचा जोडीदार, मूल किंवा पालक असेल, तर विमा कायद्यातील दुरुस्तीमुळे त्यांना फायदेशीर नामनिर्देशित म्हणून वागण्याची परवानगी मिळते, म्हणजे ते पैसे देण्याऐवजी पैसे ठेवण्यास पात्र असू शकतात. तथापि, न्यायालयांनी स्पष्ट केले आहे की हा अधिकार परिपूर्ण नाही. जर इतर कायदेशीर वारस वैध दावा करून पुढे आले, तर निधी ठेवण्याचा नामनिर्देशित व्यक्तीचा अधिकार वैयक्तिक उत्तराधिकार कायद्याला मार्ग देणे आवश्यक आहे. तुमचा इच्छित कायदेशीर वारस असलेल्या नामनिर्देशित व्यक्तीचे नाव देणे तुम्हाला अशा प्रकारचा वाद टाळण्यास मदत करते.
आरोग्य विम्यातील नामनिर्देशितांचे प्रकार
तुमच्या कुटुंबाच्या परिस्थितीनुसार तुम्ही काही वेगवेगळ्या प्रकारच्या नामनिर्देशितांपैकी निवड करू शकता.
एकल नामनिर्देशितः एक व्यक्ती, जसे की तुमचा जोडीदार किंवा पालक, ज्याला दाव्याची संपूर्ण रक्कम मिळते.
एकाधिक नामनिर्देशितः दोन किंवा अधिक लोक जे तुम्ही ठरवलेल्या टक्केवारीनुसार दाव्याची रक्कम सामायिक करतात, जसे की तुमच्या जोडीदाराला 60 टक्के आणि तुमच्या मुलाला 40 टक्के.
अल्पवयीन नामनिर्देशितः 18 वर्षांपेक्षा कमी वयाचा नामनिर्देशित. जर तुम्ही अल्पवयीन व्यक्तीला नामनिर्देशित केले, तर तुम्ही एक प्रौढ नियुक्तकर्त्याची नियुक्ती देखील केली पाहिजे, जो अल्पवयीन व्यक्तीच्या वतीने 18 वर्षांचा होईपर्यंत निधी प्राप्त करेल आणि त्याचे व्यवस्थापन करेल.
फायदेशीर नामनिर्देशितः तुमचा जोडीदार, मूल किंवा पालक, जे वर स्पष्ट केलेल्या कायदेशीर स्थितीच्या अधीन राहून विमा कायद्यातील 2015 च्या दुरुस्तीनुसार दाव्याची रक्कम ठेवण्यास पात्र असू शकतात.
तुमच्या आरोग्य विम्यात नामनिर्देशित व्यक्ती कशी जोडायची किंवा बदलायची
तुम्ही तुमच्या धोरणादरम्यान अनेक टप्प्यांवर तुमच्या नामनिर्देशित व्यक्तीचे नाव किंवा अद्ययावत करू शकता.
खरेदीच्या वेळीः तुम्ही तुमचे धोरण खरेदी करता तेव्हा प्रस्ताव प्रपत्रात तुमच्या नामनिर्देशित व्यक्तीचा तपशील जोडा.
पॉलिसीच्या मुदतीदरम्यानः अद्ययावत नामनिर्देशित तपशीलांसह तुमच्या विमा कंपनीला लेखी विनंती किंवा ईमेल पाठवा.
नूतनीकरणाच्या वेळीः जेव्हा तुम्ही तुमच्या पॉलिसीचे ऑनलाइन नूतनीकरण करता तेव्हा बहुतेक विमा कंपन्या तुम्हाला नामनिर्देशित तपशीलांचे पुनरावलोकन आणि संपादन करू देतात.
नामनिर्देशित व्यक्ती जोडण्यासाठी किंवा अद्ययावत करण्यासाठी, तुम्हाला सहसा त्यांचे पूर्ण नाव, जन्मतारीख किंवा वय, तुमच्याशी असलेले संबंध आणि आधार कार्ड किंवा पॅन कार्ड यासारखे वैध ओळखपत्र सामायिक करावे लागेल.
योग्य नामनिर्देशित व्यक्तीची निवड कशी करावी
तुमचे नामनिर्देशित व्यक्ती ही एक विश्वासू व्यक्ती असली पाहिजे जी तुमच्या कुटुंबाच्या हितासाठी काम करेल.
जोडीदार, मूल किंवा पालक यासारख्या तुमच्यावर आर्थिकदृष्ट्या अवलंबून असलेल्या व्यक्तीची निवड करा, जेणेकरून ज्या व्यक्तीला त्यांची सर्वात जास्त गरज आहे त्या व्यक्तीपर्यंत निधी पोहोचेल.
तुमचे नामनिर्देशित आणि कुटुंबातील इतर सदस्यांमधील वाद टाळण्यासाठी तुमचा कायदेशीर वारसदार असलेल्या व्यक्तीचे नाव घेण्याचा विचार करा.
ते कागदपत्रांचे व्यवस्थापन करू शकतात का ते तपासा, कारण तुमच्या नामनिर्देशित व्यक्तीला कागदपत्रे हाताळावी लागतील आणि तुमच्या विमा कंपनीशी समन्वय साधावा लागेल.
दाव्याच्या वेळी होणारा विलंब टाळण्यासाठी तुमच्या पॉलिसीच्या नोंदींमध्ये त्यांचा संपर्क तपशील आणि ओळख पुरावा अद्ययावत ठेवा.
लग्न, मुलाचा जन्म, वेगळे होणे किंवा तुमच्या विद्यमान नामनिर्देशित व्यक्तीचा मृत्यू यासारख्या आयुष्यातील प्रमुख घटनांनंतर तुमच्या निवडीचा आढावा घ्या.
नामनिर्देशितांना भेडसावणारी सामान्य आव्हाने आणि त्यांचे निराकरण कसे करावे
चुकीचे किंवा कालबाह्य झालेले तपशील. जर तुमच्या पॉलिसीवरील नाव तुमच्या नामनिर्देशित व्यक्तीच्या ओळखपत्राशी जुळत नसेल, तर दाव्याला विलंब होऊ शकतो. त्यांच्या आधार कार्ड किंवा पॅन कार्डाच्या विरुद्धचे शब्दलेखन तपासा आणि काही बदल झाल्यास तुमचे धोरण अद्ययावत करा.
दावे करण्यापूर्वीच नामनिर्देशित व्यक्तीचा मृत्यू होतो. जर तुमचा नामनिर्देशित व्यक्ती तुमच्या आधी मरण पावला, तर तुमचे नामनिर्देशन अवैध ठरते. कव्हरमधील ही तफावत टाळण्यासाठी शक्य तितक्या लवकर नवीन नामनिर्देशितासह तुमचे धोरण अद्ययावत करा.
नामनिर्देशित व्यक्ती अल्पवयीन आहे. अल्पवयीन व्यक्ती थेट दाव्याची रक्कम प्राप्त करू शकत नाही किंवा व्यवस्थापित करू शकत नाही. नेहमी अल्पवयीन नामनिर्देशित व्यक्तीसोबत नियुक्त केलेल्या प्रौढ व्यक्तीचे नाव सांगा जेणेकरून ते 18 वर्षांचे होईपर्यंत निधी जबाबदारीने व्यवस्थापित केला जाईल.
निष्कर्ष
आधीच कठीण काळात तुमच्या कुटुंबाला सुरक्षित ठेवण्यास मदत करण्यासाठी नामनिर्देशित हा एक सोपा मार्ग आहे. आजच तुमच्या आरोग्य विमा पॉलिसीचा आढावा घेण्यासाठी काही मिनिटे घ्या, तुमच्या नामनिर्देशित व्यक्तीचे तपशील अचूक आहेत याची पुष्टी करा आणि जेव्हा जेव्हा तुमची कौटुंबिक परिस्थिती बदलते तेव्हा त्यांना अद्ययावत करा. हे एक छोटे पाऊल आहे जे तुमच्या प्रियजनांना खरी मनःशांती देऊ शकते.
झुरिच कोटक जनरल इन्श्युरन्स कंपनी (इंडिया) लिमिटेडच्या आरोग्य विमा योजनांचा शोध घ्या आणि जेव्हा तुम्हाला तुमच्या नामनिर्देशित व्यक्तीला अद्ययावत करण्यात मदतीची आवश्यकता असेल तेव्हा आमच्या सहाय्य कार्यसंघाशी संपर्क साधाः आरोग्य विम्याचा शोध घ्या
तुमच्या गर्भधारणेच्या आरोग्य विम्याचे उद्धरण आजच मिळवा
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
आरोग्य विम्यात नामनिर्देशित व्यक्तीचे नाव सांगणे अनिवार्य आहे का?
तुम्ही आरोग्य विमा पॉलिसी खरेदी करता किंवा नूतनीकरण करता तेव्हा आय. आर. डी. ए. आय. ने विमा कंपन्यांना नामनिर्देशित व्यक्तीचा तपशील नोंदवणे आवश्यक आहे. एकाचे नाव देणे हा संरक्षण खरेदीचा एक मानक भाग आहे आणि यामुळे तुमच्या कुटुंबाला विलंब न करता दाव्याची रक्कम प्राप्त करण्यास मदत होते.
मी एकापेक्षा जास्त नामनिर्देशितांची भर घालू शकतो का?
होय. तुम्ही अनेक नामनिर्देशितांची नावे सांगू शकता आणि प्रत्येकाला मिळणाऱ्या दाव्याच्या रकमेची टक्केवारी ठरवू शकता.
पॉलिसीधारक कुटुंबातील नसलेल्या सदस्याला नामांकित करू शकतो का?
होय. तुम्ही एखाद्या मित्राला किंवा दूरच्या नातेवाईकाला नामांकित करू शकता, जरी तुमचा विमा कंपनी संबंधांची पुष्टी करण्यासाठी अतिरिक्त तपशील विचारू शकते.
पॉलिसी खरेदी केल्यानंतर मी माझा नामनिर्देशित व्यक्ती बदलू शकतो का?
होय. तुम्ही तुमच्या विमा कंपनीला लेखी माहिती देऊन पॉलिसीच्या कालावधीत कधीही तुमच्या नामनिर्देशित व्यक्तीला अद्ययावत करू शकता.
मी नामनिर्देशित व्यक्तीचे नाव घेतले नाही तर काय होईल?
तुमचे कुटुंब अजूनही लाभासाठी दावा करू शकते, परंतु निधीवरील त्यांचा अधिकार स्थापित करण्यासाठी त्यांना कायदेशीर वारस प्रमाणपत्र किंवा उत्तराधिकार प्रमाणपत्र सादर करावे लागू शकते, ज्यामुळे तडजोड प्रक्रिया वाढू शकते.
नामनिर्देशित व्यक्ती नेहमीच दाव्याच्या रकमेचा अंतिम मालक असतो का?
नेहमीच नाही. बहुतांश प्रकरणांमध्ये, तुमच्या नामनिर्देशित व्यक्तीला तुमच्या कायदेशीर वारसांच्या वतीने रक्कम मिळते. केवळ तुमचा जोडीदार, मूल किंवा पालक असा फायदेशीर नामनिर्देशित व्यक्तीच ती ठेवण्यास पात्र असू शकतो आणि तरीही, या अधिकारावर दुसऱ्या कायदेशीर वारसाकडून वैध दाव्याचा परिणाम होऊ शकतो.
आरोग्य विम्याबद्दल अधिक जाणून घ्या
अधिक माहिती मिळवणे सोपे, हे जलद दुवे पहा
