इन विट्रो फर्टिलायझेशन (आय. व्ही. एफ.) हा भारतातील सर्वात मोठ्या प्रमाणावर वापरल्या जाणाऱ्या सहाय्यक पुनरुत्पादक उपचारांपैकी एक आहे. गर्भधारणेशी संबंधित समस्यांना तोंड देणाऱ्या जोडप्यांसाठी हे एक वैज्ञानिक वरदान असल्याचे दिसते. तथापि, या प्रक्रियेचा खर्च अनेकांसाठी आव्हानात्मक बनतो. चिकित्सालय, शहर आणि प्रकरणांच्या गुंतागुंतीनुसार एकच चक्र ₹1.50 लाख ते ₹3 लाखापर्यंत असू शकते.
वंध्यत्वाच्या भावनिक वजनाशी आधीच झुंज देणाऱ्या जोडप्यांसाठी, आर्थिक दबाव तणावाचा आणखी एक थर वाढवतो. या प्रक्रियेच्या सुरुवातीलाच एक सामान्य प्रश्न उद्भवतो तो म्हणजे आय. व्ही. एफ. विम्याद्वारे संरक्षित आहे की नाही. संक्षिप्त उत्तर असे आहे की भारतातील बहुतेक मानक आरोग्य विमा पॉलिसी पूर्वनिर्धारितपणे आय. व्ही. एफ. कव्हर करत नाहीत, परंतु विमा कंपन्यांची वाढती संख्या आता विशिष्ट योजना किंवा अॅड-ऑनद्वारे मर्यादित कव्हरेज देते.
आय. व्ही. एफ. म्हणजे काय?
इन विट्रो फर्टिलायझेशन ही एक वैद्यकीय प्रक्रिया आहे ज्यामध्ये अंडाशयांमधून अंडी पुनर्प्राप्त केली जातात, प्रयोगशाळेत शुक्राणूंसह फलित गर्भ गर्भाशयात हस्तांतरित केला जातो. या प्रक्रियेत सामान्यतः अनेक अंडी तयार करण्यासाठी संप्रेरक उत्तेजना, निद्रानाशाखाली अंडी पुनर्प्राप्त करणे, 3 ते 5 दिवसांपेक्षा जास्त गर्भ संवर्धन आणि भ्रूण हस्तांतरण समाविष्ट असते. जेव्हा अंतर्गर्भाशयाच्या गर्भाधान (आय. यू. आय.) सारख्या इतर उपचारांनी काम केले नाही, किंवा जेव्हा बंद असलेल्या फेलोपियन ट्यूब, गंभीर पुरुष घटक वंध्यत्व किंवा प्रदीर्घ प्रयत्नांनंतर अस्पष्ट वंध्यत्व यासारखी विशिष्ट प्रजनन आव्हाने असतात तेव्हा आय. व्ही. एफ. ची शिफारस केली जाते.
वंध्यत्व म्हणजे काय आणि भारतात ते किती सामान्य आहे?
वंध्यत्वाची व्याख्या एक वर्ष नियमित असुरक्षित संभोगानंतर गर्भधारणा करण्यात असमर्थता अशी केली जाते. याचा परिणाम पुरुष आणि स्त्रिया दोघांवरही होतो आणि संप्रेरक असंतुलन, पुनरुत्पादक प्रणालीतील संरचनात्मक समस्या, प्रजननक्षमतेत वयाची घट, जीवनशैली घटक किंवा ह्याच्या संयोजनामुळे होऊ शकतो. लोकसंख्येच्या आरोग्य अभ्यासानुसार, वंध्यत्व भारतातील अंदाजे 10 ते 15 टक्के विवाहित जोडप्यांना प्रभावित करते, शहरी भागात याचे प्रमाण जास्त आहे. आय. व्ही. एफ. आणि इतर सहाय्यक पुनरुत्पादक तंत्रज्ञानाच्या वाढत्या मागणीमुळे विमा संरक्षणाचा प्रश्न अधिकाधिक प्रासंगिक झाला आहे.
भारतात आय. व्ही. एफ. विम्याद्वारे संरक्षित आहे का?
सर्वात मानक आरोग्य विमा पॉलिसी भारतात वंध्यत्वावरील उपचार, आय. व्ही. एफ. सह, त्यांच्या मूलभूत कव्हरेजमधून वगळले जातात. याचे कारण असे की आय. व्ही. एफ. हे सामान्यतः वैद्यकीयदृष्ट्या आवश्यक असलेल्या रुग्णालयात दाखल होण्याऐवजी एक ऐच्छिक किंवा गैर-आपत्कालीन प्रक्रिया म्हणून वर्गीकृत केले जाते. तथापि, परिस्थिती बदलत आहे. अल्प परंतु वाढत्या संख्येने विमा कंपन्या आता योजना किंवा रायडर्स देतात जे आय. व्ही. एफ. आणि संबंधित प्रजनन उपचारांसाठी आंशिक कव्हरेज प्रदान करतात.
बाजारात उपलब्ध असलेली व्याप्ती व्यापकपणे तीन श्रेणींमध्ये विभागली जाते.
पूर्ण आय. व्ही. एफ. व्याप्ती. भारतात दुर्मिळ. काही विशेष योजनांमध्ये संपूर्ण आय. व्ही. एफ. चक्र समाविष्ट आहे, ज्यात सल्लामसलत, औषधे, अंडी पुनर्प्राप्त करणे, भ्रूण हस्तांतरण आणि कधीकधी भ्रूण गोठवणे यांचा समावेश आहे. या योजनांमध्ये जास्त हप्ते आणि दीर्घ प्रतीक्षा कालावधी असतो.
अंशतः संरक्षण. काही आरोग्य विमा योजनांमध्ये आय. व्ही. एफ. प्रक्रियेचे विशिष्ट घटक समाविष्ट असतात, जसे की निदान चाचण्या, संप्रेरक मूल्यांकन आणि सल्लामसलत, परंतु अंडी पुनर्प्राप्ती आणि भ्रूण हस्तांतरण यासारख्या मुख्य प्रक्रियेचा खर्च वगळला जातो.
आय. व्ही. एफ. हे एक अतिरिक्त किंवा स्वार म्हणून. काही विमा कंपन्या वंध्यत्वावर उपचार करणारे स्वार देतात जे मूलभूत आरोग्य विमा पॉलिसीमध्ये जोडले जाऊ शकतात. हा स्वार प्रतीक्षा कालावधी आणि विशिष्ट अटींच्या अधीन राहून एक किंवा दोन आय. व्ही. एफ. चक्रांचा समावेश करू शकतो.
आरोग्य विम्याअंतर्गत आय. व्ही. एफ. संरक्षणासाठी पात्रतेचे निकष
जेव्हा आय. व्ही. एफ. संरक्षण उपलब्ध असते, तेव्हा विमा कंपन्या सामान्यतः पात्रतेच्या विशिष्ट अटी लादतात.
प्रतीक्षा कालावधी. बहुतेक पॉलिसीसाठी आय. व्ही. एफ. संबंधित दावे स्वीकारले जाण्यापूर्वी 2 ते 4 वर्षांचा प्रतीक्षा कालावधी आवश्यक असतो. यामुळे पॉलिसी खरेदी केल्यानंतर लगेचच दावे टाळता येतात.
वयाची मर्यादा. अनेक विमा कंपन्या विशिष्ट वयोगटातील, सामान्यतः 25 ते 45 वर्षे वयोगटातील महिलांना आय. व्ही. एफ. संरक्षण मर्यादित करतात.
वैद्यकीय आवश्यकता. पात्र प्रजनन तज्ञाने शिफारस केल्याप्रमाणे आय. व्ही. एफ. च्या वैद्यकीय गरजेची पुष्टी करणाऱ्या निदान अहवालांसह, विमा कंपनीला वंध्यत्वाचा दस्तऐवजीकरण पुरावा आवश्यक असू शकतो.
चक्र मर्यादा. कव्हरेज सामान्यतः आय. व्ही. एफ. चक्रांच्या विशिष्ट संख्येपर्यंत मर्यादित असते, बहुतेकदा प्रति पॉलिसी कालावधी किंवा जीवनकाळासाठी एक किंवा दोन.
जाळ्याच्या इस्पितळाची आवश्यकता. काही योजनांमध्ये आय. व्ही. एफ. प्रक्रिया सूचीबद्ध किंवा जाळ्याच्या प्रजनन केंद्रात करणे आवश्यक असते.
आय. व्ही. एफ. आरोग्य विम्याखाली कधी येत नाही?
काही आय. व्ही. एफ. कव्हरेज देणाऱ्या पॉलिसींमध्ये देखील, काही परिस्थिती सामान्यतः वगळल्या जातात.
सरोगसी आणि दाता कार्यक्रम. दात्याची अंडी, दाताचे शुक्राणू किंवा सरोगसी व्यवस्था वापरण्याचा खर्च सामान्यतः समाविष्ट केला जात नाही.
गर्भ गोठवणे आणि साठवणे. सुरुवातीच्या चक्राच्या पलीकडे भ्रूण दीर्घकाळ साठवणे सहसा वगळले जाते.
प्रायोगिक किंवा अप्रमाणित प्रक्रिया. प्रमाणित वैद्यकीय पद्धतीचा भाग नसलेल्या किंवा नियामक मंजुरी नसलेल्या उपचारांना वगळले जाते.
प्रतीक्षा कालावधी पूर्ण न करता आधीपासून अस्तित्वात असलेली वंध्यत्व. पॉलिसी खरेदी करण्यापूर्वी वंध्यत्वाचे निदान झाल्यास, दावे दाखल करण्यापूर्वी प्रतीक्षा कालावधी पूर्ण करणे आवश्यक आहे.
गैर-वैद्यकीय वंध्यत्व. जर वंध्यत्व हे ऐच्छिक वंध्यीकरण किंवा गर्भनिरोधक वापरामुळे असेल, तर ते सामान्यतः समाविष्ट केले जात नाही.
आय. व्ही. एफ. साठी आरोग्य विमा खरेदी करण्यापूर्वी तपासाव्या लागणाऱ्या गोष्टी
जर आय. व्ही. एफ. कव्हरेज तुमच्यासाठी महत्त्वाचे असेल, तर पॉलिसी खरेदी करण्यापूर्वी खालील पैलूंचे मूल्यांकन करा.
योजनेमध्ये आय. व्ही. एफ. चा समावेश आहे का ते तपासा. धोरणाचे शब्द काळजीपूर्वक वाचा. समावेश आणि अपवाद विभागांमध्ये सहाय्यक पुनरुत्पादक तंत्रज्ञान, आय. व्ही. एफ. किंवा वंध्यत्वावरील उपचारांचा विशिष्ट उल्लेख पहा.
प्रतीक्षा कालावधी समजून घ्या. 2 ते 4 वर्षे प्रतीक्षा करणे म्हणजे तुम्हाला आगाऊ योजना आखणे आवश्यक आहे. पॉलिसी लवकर खरेदी केल्याने तुम्हाला उपचाराची गरज भासण्यापूर्वी प्रतीक्षा कालावधी पूर्ण करण्यासाठी वेळ मिळतो.
कव्हरेज मर्यादांशी तुलना करा. प्रत्येक आय. व्ही. एफ. चक्रात समाविष्ट केलेली कमाल रक्कम आणि परवानगी असलेल्या चक्रांची संख्या तपासा. काही योजना देयके एका विशिष्ट रकमेवर मर्यादित करतात जी कदाचित पूर्ण खर्च समाविष्ट करणार नाही.
प्रजनन केंद्रांच्या जाळ्याचा आढावा घ्या. जर तुमच्यासाठी रोखीविरहित उपचार महत्त्वाचे असतील, तर तुमच्या शहरातील प्रतिष्ठित प्रजनन चिकित्सालये विमा कंपनीच्या जाळ्याचा भाग असल्याची खात्री करा.
हप्त्याच्या वाढीचा घटक. आय. व्ही. एफ. कव्हरेज असलेल्या योजनांमध्ये किंवा वंध्यत्वावर चालणाऱ्यांमध्ये सामान्यतः जास्त हप्ते असतात. किंमतीचे मूल्यांकन करण्यासाठी संभाव्य उपचार खर्चाच्या तुलनेत अतिरिक्त हप्त्याच्या खर्चाची तुलना करा.
भारतातील आय. व्ही. एफ. उपचाराचा अंदाजे खर्च
भारतातील एकाच आय. व्ही. एफ. चक्राची किंमत शहर, दवाखाना आणि विशिष्ट नियमावलीनुसार बदलते. सर्वसाधारण संदर्भानुसार, मूलभूत आय. व्ही. एफ. चक्राची किंमत अंदाजे ₹1.50 ते ₹2.50 लाख आहे. आय. सी. एस. आय. (इंट्रासायटोप्लाज्मिक स्पर्म इंजेक्शन) सारख्या प्रगत प्रक्रियांची किंमत ₹2 लाख ते ₹3.50 लाख असू शकते. संप्रेरक उत्तेजनासाठी औषधे सामान्यतः प्रति चक्र ₹50,000 ते ₹1 लाख जोडतात. अनेक चक्रांची आवश्यकता असू शकते, ज्यामुळे एकूण खर्च ₹5 लाख किंवा त्याहून अधिक होऊ शकतो. या आकडेवारीवरून हे स्पष्ट होते की विमा संरक्षण, अगदी आंशिक, अर्थपूर्ण आर्थिक दिलासा का देऊ शकते.
निष्कर्ष
भारतातील बहुतेक प्रमाणित आरोग्य विमा पॉलिसी पूर्वनिर्धारीतपणे आय. व्ही. एफ. कव्हर करत नाहीत, परंतु वाढत्या संख्येने विमा कंपन्या आता विशेष योजना किंवा वंध्यत्व चालकांद्वारे मर्यादित कव्हरेज देतात. जर तुम्ही आय. व्ही. एफ. चा विचार करत असाल, तर आय. व्ही. एफ. कव्हरेजसह आरोग्य विमा योजना लवकर खरेदी केल्याने तुम्हाला उपचारांची गरज भासण्यापूर्वी प्रतीक्षा कालावधी पूर्ण करता येतो. नेहमी पॉलिसीचे शब्द काळजीपूर्वक वाचा, कव्हरेज मर्यादा आणि नेटवर्क रुग्णालये तुलना करा आणि प्रीमियममधील फरक घटक करा.
............................................................................................................................................................................................................................................................... आरोग्य विमाः काय, का, कसे आणि व्याप्तीचे संपूर्ण विहंगावलोकन
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
प्रश्न 1: भारतात आय. व्ही. एफ. विम्याद्वारे संरक्षित आहे का?
बहुतेक मानक योजनांमध्ये आय. व्ही. एफ. वगळले जाते. काही विमा कंपन्या विशिष्ट योजनांद्वारे किंवा 2 ते 4 वर्षांच्या प्रतीक्षा कालावधीसह वंध्यत्व चालकांद्वारे मर्यादित संरक्षण देतात.
प्रश्न 2: आरोग्य विम्याअंतर्गत आय. व्ही. एफ. संरक्षणासाठी प्रतीक्षा कालावधी किती आहे?
सामान्यतः पॉलिसी खरेदीच्या तारखेपासून 2 ते 4 वर्षे. प्रतीक्षा कालावधी पूर्ण करण्यापूर्वी दाखल केलेले दावे स्वीकारार्ह नसतात.
प्रश्न 3: भारतात एका आय. व्ही. एफ. सायकलची किंमत किती आहे?
एका मूलभूत सायकलची किंमत अंदाजे ₹1.50 लाख ते ₹2.50 लाख आहे. प्रगत प्रक्रिया आणि औषधे एकूण ₹3.50 लाख किंवा त्याहून अधिक करू शकतात.
प्रश्न 4: आरोग्य विम्यामध्ये आय. यू. आय. आणि इतर प्रजनन उपचारांचा समावेश आहे का?
आय. व्ही. एफ. समाविष्ट असलेल्या काही योजनांमध्ये आय. यू. आय. आणि निदानात्मक प्रजनन चाचण्या देखील समाविष्ट असू शकतात. समावेशासाठी विशिष्ट धोरण शब्द तपासा.
प्रश्न 5: मी माझ्या नियोक्त्याच्या समूह आरोग्य विम्याखाली आय. व्ही. एफ. उपचाराचा दावा करू शकतो का?
हे गट धोरणाच्या अटींवर अवलंबून असते. बहुतेक गट योजनांमध्ये आय. व्ही. एफ. वगळले जाते, परंतु काही कॉर्पोरेट धोरणांमध्ये फायदा म्हणून वंध्यत्व संरक्षण समाविष्ट असते.
प्रश्न 6: आरोग्य विम्याखाली सरोगसी समाविष्ट आहे का?
नाही, सरोगसी आणि दाता कार्यक्रम सामान्यतः आय. व्ही. एफ. कव्हरेज देणाऱ्या सर्व आरोग्य विमा योजनांमधून वगळले जातात.
आरोग्य विम्याबद्दल अधिक जाणून घ्या
अधिक माहिती मिळवणे सोपे, हे जलद दुवे पहा
अस्वीकरणःही सामग्री केवळ माहितीच्या उद्देशाने आहे. आय. व्ही. एफ. संबंधित विम्याच्या अटी आणि शर्ती आणि आय. व्ही. एफ. ची किंमत परिस्थितीनुसार बदलू शकते.
