वाहन विम्यासाठी पी. यू. सी. प्रमाणपत्र अनिवार्य आहे का?

तयार केले: Jun 29, 2026शेवटचे अद्यतन: Nov 5, 2026
वाहन विम्यासाठी पी. यू. सी. प्रमाणपत्र अनिवार्य आहे का?

मोटार वाहन विम्यासाठी पी. यू. सी. प्रमाणपत्र अनिवार्य आहे. जर तुम्ही दुचाकीस्वार किंवा चार चाकी खरेदी केली असेल तर तुम्ही झुरिच कोटक जनरल इन्श्युरन्सकडून विमा खरेदी करू शकता.

कार किंवा दुचाकी विम्याचे नूतनीकरण करताना प्रदूषण नियंत्रण प्रमाणपत्र (पी. यू. सी.) आवश्यक आहे की नाही याची अनेक वाहन मालकांना खात्री नसते. याचे संक्षिप्त उत्तर होय आहे-भारतीय विमा नियामक आणि विकास प्राधिकरणाने (आय. आर. डी. ए. आय.) जुलै 2018 मध्ये सर्व सामान्य विमा कंपन्यांना केवळ वैध पी. यू. सी. प्रमाणपत्र असलेल्या वाहनांसाठी मोटार विमा पॉलिसीचे नूतनीकरण करण्याचे निर्देश दिले. पी. यू. सी. प्रमाणपत्र म्हणजे काय, ते अनिवार्य का आहे, प्रमाणपत्र नसल्याबद्दल दंड काय आहे, प्रमाणपत्र किती काळ वैध आहे आणि तुमचे प्रमाणपत्र कसे मिळवायचे किंवा नूतनीकरण करावे हे या लेखात स्पष्ट केले आहे.

पी. यू. सी. प्रमाणपत्र म्हणजे काय?

पी. यू. सी. म्हणजे प्रदूषण नियंत्रण. पी. यू. सी. प्रमाणपत्र हे एक अधिकृत दस्तऐवज आहे जे केंद्रीय मोटार वाहन नियम, 1989 अंतर्गत रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्रालयाने (एम. ओ. आर. टी. एच.) निर्धारित केलेल्या मर्यादेत तुमच्या वाहनाचे निर्गमन असल्याची पुष्टी करते. तुमच्या वाहनाच्या निर्गमन उत्पादनाची त्वरित तपासणी केल्यानंतर अधिकृत उत्सर्जन चाचणी केंद्रांद्वारे ते जारी केले जाते.

भारतातील प्रत्येक वाहन मालकाने वाहन चालवताना नेहमीच वैध पी. यू. सी. प्रमाणपत्र, त्यांचा वाहन चालवण्याचा परवाना, नोंदणी प्रमाणपत्र (आर. सी.) आणि वैध मोटार विमा पॉलिसी सोबत बाळगणे आवश्यक आहे.

पी. यू. सी. प्रमाणपत्रात खालील तपशील असतातः

  • तुमचा वाहन नोंदणी क्रमांक

  • पी. यू. सी. प्रमाणपत्र क्रम क्रमांक

  • उत्सर्जन चाचणीची तारीख

  • उत्सर्जन चाचणी मापन (पेट्रोल आणि सी. एन. जी. वाहनांसाठी सी. ओ. आणि एच. सी. पातळी; डिझेल वाहनांसाठी धुराची अपारदर्शकता)

  • प्रमाणपत्राची मुदत संपण्याची तारीख

वाहन विम्यासाठी पी. यू. सी. प्रमाणपत्र अनिवार्य आहे का?

होय-विम्याच्या नूतनीकरणासाठी अनिवार्य.

आय. आर. डी. ए. आय. ने जुलै 2018 मध्ये एक परिपत्रक जारी केले (संदर्भः आय. आर. डी. ए./एन. एल./सी. आय. आर./एम. आय. एस. सी./104/07/2018) ज्यात सर्व सामान्य विमा कंपन्यांना वाहन मालक वैध पी. यू. सी. प्रमाणपत्र सादर करेल तेव्हाच मोटार विमा पॉलिसीचे नूतनीकरण करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. सर्वोच्च न्यायालयाच्या ऑगस्ट 2017 च्या आदेशानंतर विमा कंपन्यांना पी. यू. सी. प्रमाणपत्राला पॉलिसीच्या नूतनीकरणाशी जोडण्याचे निर्देश देण्यात आले.

कालबाह्य झालेल्या पी. यू. सी. साठीचा तुमचा दावा विमा कंपनी नाकारू शकते का?

नाही. 26 ऑगस्ट 2020 रोजी जारी केलेल्या वेगळ्या परिपत्रकात, आय. आर. डी. ए. आय. ने स्पष्ट केले की अपघातावेळी वाहनाकडे वैध पी. यू. सी. प्रमाणपत्र नसल्यामुळे विमा कंपन्या मोटार विम्याचा दावा नाकारू शकत नाहीत.

पॉलिसीच्या नूतनीकरणासाठी पी. यू. सी. ची आवश्यकता लागू होते. तुमच्या पी. यू. सी. ची मुदत संपल्यानंतर तुमच्या विमा पॉलिसीचे नूतनीकरण करा यामुळे तुमचे विमा संरक्षण अवैध होत नाही किंवा विमा कंपनीला अपघाताचा दावा नाकारण्यासाठी आधार मिळत नाही.

महत्त्वाचे

तुमचा दावा नाकारण्यासाठी कालबाह्य झालेल्या पी. यू. सी. प्रमाणपत्राचा वापर केला जाऊ शकत नसला तरी, वैध पी. यू. सी. शिवाय वाहन चालवणे हा केंद्रीय मोटार वाहन नियम, 1989 अंतर्गत दंडनीय गुन्हा आहे.

पी. यू. सी. प्रमाणपत्र महत्त्वाचे का आहे?

अनिवार्य आवश्यकता

भारतीय रस्त्यावर चालणाऱ्या सर्व वाहनांसाठी पी. यू. सी. प्रमाणपत्र ही एक अनिवार्य कायदेशीर आवश्यकता आहे. रंगीत कारच्या खिडक्यांसाठी आर. टी. ओ. दंड , आणखी एक अनुपालन नियम जो वाहनचालकांना सावध करतो., आणि आर. सी. प्रमाणेच हा विमा कंपन्या दाव्याच्या वेळी मागत असलेल्या कागदपत्रांपैकी एक आहे-जरी तुम्ही अजूनही शिकू शकता आर. सी.शिवाय कार विम्याचा दावा कसा दाखल करावा जर ती कागदपत्रे उपलब्ध नसतील.

  • पहिला गुन्हाः ₹1,000

  • त्यानंतरचे गुन्हेः ₹2,000

  • दिल्ली एन. सी. आर. मध्येः विशेष राष्ट्रीय हरित न्यायाधिकरणाच्या (एन. जी. टी.) आदेशानुसार 10,000 रुपयांपर्यंत.

विम्याच्या नूतनीकरणासाठी आवश्यक

जुलै 2018 च्या आय. आर. डी. ए. आय. च्या परिपत्रकानुसार (संदर्भः आय. आर. डी. ए./एन. एल./सी. आय. आर./एम. आय. एस. सी./104/07/2018), सर्व सामान्य विमा कंपन्यांनी तुमच्या मोटार विमा पॉलिसीचे नूतनीकरण करण्यापूर्वी तुमच्या पी. यू. सी. प्रमाणपत्राची पडताळणी करणे आवश्यक आहे. वैध पी. यू. सी. प्रमाणपत्राशिवाय, तुम्ही हे करू शकणार नाही. तुमच्या गाडीच्या विम्याचे नूतनीकरण करा किंवा सायकलचा विमा. तृतीय-पक्ष मोटार विमा भारतीय कायद्यानुसारच अनिवार्य आहे, कालबाह्य झालेले पी. यू. सी. प्रमाणपत्र तुम्हाला कठीण कायदेशीर आणि आर्थिक स्थितीत सोडू शकते.

कार्बन फूटप्रिंट कमी करते

एक वाहन मालक म्हणून, तुमचे उत्सर्जन नियंत्रण मर्यादेत ठेवल्याने भारतीय शहरांमध्ये वायू प्रदूषण कमी होण्यास मदत होते. पी. यू. सी. प्रमाणपत्र हे पुष्टी करते की तुमचे वाहन निर्धारित उत्सर्जन मानकांची पूर्तता करते, ज्यामुळे पर्यावरण स्वच्छ राहण्यास मदत होते.

वाहनाच्या देखभालीमध्ये सुधारणा

पहिल्या वर्षानंतर बहुतांश पेट्रोल आणि सीएनजी वाहनांसाठी दर सहा महिन्यांनी पी. यू. सी. प्रमाणपत्राचे नूतनीकरण करणे आवश्यक आहे. खराब देखभाल केलेले वाहन सामान्यतः उच्च उत्सर्जन निर्माण करते आणि चाचणीमध्ये अयशस्वी होऊ शकते. तुमच्या वाहनाची नियमितपणे सेवा घेतल्याने ते उत्सर्जन मर्यादेत राहील आणि ते रस्त्यासाठी योग्य राहील याची खात्री होते.

पी. यू. सी. प्रमाणपत्राची वैधता

तुमच्या पी. यू. सी. प्रमाणपत्राचा वैधता कालावधी वाहनाचे वय आणि प्रकार यावर अवलंबून असतोः

वाहन/इंधनाचा प्रकार

पी. यू. सी. प्रमाणपत्राची वैधता

नवीन वाहन (नोंदणीच्या तारखेपासून)

1 वर्ष

पेट्रोल आणि सीएनजी वाहने (पहिल्या वर्षानंतर)

6 महिने

डिझेल वाहने

3 महिने (उच्च प्रदूषण क्षेत्रांमध्ये शिफारस केलेले)

विजेवर चालणारी वाहने (ई. व्ही.)

आवश्यक नाही-निर्गमन नाही

नवीन वाहनांना नोंदणीच्या वेळी पी. यू. सी. प्रमाणपत्र मिळते, जे एका वर्षासाठी वैध असते. त्यानंतर, नूतनीकरणाची वारंवारता इंधनाच्या प्रकारावर अवलंबून असते. विजेवर चालणाऱ्या वाहनांना पी. यू. सी. आवश्यकतांपासून पूर्णपणे सूट दिली जाते कारण ते निर्गमन उत्सर्जन करत नाहीत.

तुमचे पी. यू. सी. प्रमाणपत्र कसे मिळवायचे किंवा नूतनीकरण कसे करावे

ऑफलाईन (सर्वात सामान्य)

तुम्ही तुमचे वाहन कोणत्याही अधिकृत पेट्रोल पंपावर किंवा पी. यू. सी. चाचणी केंद्रात नेऊ शकता. चाचणीला साधारणपणे सुमारे 10 मिनिटे लागतात आणि उत्तीर्ण झाल्यानंतर तुम्हाला जागीच प्रमाणपत्र मिळते. वाहनाचा प्रकार आणि चाचणीच्या स्थितीनुसार किंमत अंदाजे ₹60 ते ₹150 पर्यंत असते.

ऑनलाईन (परिवहन पोर्टलद्वारे पी. यू. सी. ची स्थिती तपासा)

तुम्ही तुमच्या वाहनाची सध्याची पी. यू. सी. स्थिती राष्ट्रीय परिवहन सेवा पोर्टलवर parivahan.gov.in वर तपासू शकता. या चरणांचे अनुसरण कराः

  1. भेट द्या parivahan.gov.in ...............................................................................................................................................................................................................................

  2. 'वाहन संबंधित सेवा'वर क्लिक करा.

  3. तुमचे राज्य निवडा.

  4. 'तुमच्या वाहनाचा तपशील जाणून घ्या'वर क्लिक करा.

  5. तुमचा वाहन नोंदणी क्रमांक प्रविष्ट करा.

  6. तुमच्या वाहनाची पी. यू. सी. स्थिती आणि कालबाह्य तारीख स्क्रीनवर दिसेल.

  7. प्रत्यक्ष प्रमाणपत्र प्राप्त करण्यासाठी किंवा नूतनीकरण करण्यासाठी, अधिकृत पी. यू. सी. चाचणी केंद्राला वैयक्तिकरित्या भेट द्या.

तुम्ही एमपरिवाहन एपद्वारे तुमची पी. यू. सी. स्थिती देखील तपासू शकता, जे वाहन कागदपत्रे डिजिटल पद्धतीने साठवण्यासाठी आणि त्यात प्रवेश करण्यासाठी भारत सरकारने अधिकृत केले आहे.

निष्कर्ष

वैध पी. यू. सी. प्रमाणपत्र ही भारतातील सर्व वाहन मालकांसाठी कायदेशीर आवश्यकता आहे आणि कार आणि दुचाकी विमा पॉलिसींच्या नूतनीकरणासाठी अनिवार्य आहे. विमा कंपनी दावा नाकारण्यासाठी कालबाह्य झालेल्या पी. यू. सी. प्रमाणपत्राचा वापर करू शकत नसली तरी, त्याशिवाय वाहन चालवणे हा दंडनीय गुन्हा आहे, ज्यामध्ये राष्ट्रीय स्तरावर ₹1,000 ते ₹2,000 आणि दिल्ली एन. सी. आर. मध्ये ₹10,000 पर्यंत दंड आकारला जातो. तुमच्या वाहनाची उत्सर्जन चाचणी अद्ययावत ठेवा आणि विलंब, दंड किंवा कोणत्याही शेवटच्या क्षणी येणाऱ्या गुंतागुंत टाळण्यासाठी तुमचे पी. यू. सी. प्रमाणपत्र तुमच्या पुढील विमा नूतनीकरणाच्या तारखेपूर्वी वैध आहे याची खात्री करा.


60 सेकंदात कार विम्याचे कोट मिळवा

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

प्रश्न 1: कार विम्याच्या नूतनीकरणासाठी पी. यू. सी. प्रमाणपत्र अनिवार्य आहे का?

होय. आय. आर. डी. ए. आय. च्या जुलै 2018 च्या परिपत्रकात (संदर्भः आय. आर. डी. ए./एन. एल./सी. आय. आर./एम. आय. एस. सी./104/07/2018) सर्व सामान्य विमा कंपन्यांना वाहनाने नूतनीकरणाच्या तारखेला वैध पी. यू. सी. प्रमाणपत्र धारण केले तरच मोटार विमा पॉलिसीचे नूतनीकरण करणे आवश्यक आहे.

प्रश्न 2: कालबाह्य झालेल्या पी. यू. सी. मुळे माझा विमा दावा नाकारला जाऊ शकतो का?

नाही. आय. आर. डी. ए. आय. च्या 26 ऑगस्ट 2020 च्या परिपत्रकात हे स्पष्ट करण्यात आले आहे की, अपघातावेळी वाहनाकडे वैध पी. यू. सी. प्रमाणपत्र नव्हते या कारणास्तव विमा कंपनी मोटार विम्याचा दावा नाकारू शकत नाही. पी. यू. सी. नियम पॉलिसीच्या नूतनीकरणाला लागू होतो, तडजोडीचा दावा करण्यासाठी नाही.

प्रश्न 3: पी. यू. सी. प्रमाणपत्र किती काळ वैध आहे?

नवीन वाहनांना नोंदणीनंतर एक वर्षासाठी वैध असलेले पी. यू. सी. प्रमाणपत्र मिळते. पहिल्या वर्षानंतर पेट्रोल आणि सी. एन. जी. वाहनांचे दर सहा महिन्यांनी नूतनीकरण करणे आवश्यक आहे. उच्च प्रदूषण क्षेत्रांमध्ये दर तीन महिन्यांनी डिझेल वाहनांची चाचणी आवश्यक असू शकते. विजेवर चालणाऱ्या वाहनांना पी. यू. सी. प्रमाणपत्राची आवश्यकता नाही.

प्रश्न 4: वैध पी. यू. सी. प्रमाणपत्राशिवाय वाहन चालवल्याबद्दल दंड काय आहे?

मोटार वाहन (दुरुस्ती) कायदा, 2019 नुसारः पहिला गुन्हा ₹1,000; त्यानंतरचे गुन्हे ₹2,000. दिल्ली एन. सी. आर. मध्ये, विशेष एन. जी. टी. आदेशांनुसार दंड ₹10,000 पर्यंत पोहोचू शकतो.

प्रश्न 5: विजेवर चालणाऱ्या वाहनांना पी. यू. सी. प्रमाणपत्राची गरज आहे का?

नाही. विजेवर चालणारी वाहने निर्गमन उत्सर्जन करत नाहीत आणि त्यामुळे त्यांना भारतातील पी. यू. सी. आवश्यकतांपासून सूट देण्यात आली आहे.

प्रश्न 6: पी. यू. सी. प्रमाणपत्राची किंमत किती आहे?

तुमच्या वाहनाचा प्रकार (दुचाकी, पेट्रोल कार, डिझेल कार, सीएनजी वाहन) आणि तुमच्या राज्यानुसार किंमत सामान्यतः ₹60 ते ₹150 पर्यंत असते. कोणत्याही अधिकृत पेट्रोल पंपावर किंवा चाचणी केंद्रावर चाचणीसाठी सुमारे 10 मिनिटे लागतात.

प्रश्न 7: मला माझे पी. यू. सी. प्रमाणपत्र नूतनीकरण कुठे मिळू शकेल?

तुम्ही कोणत्याही अधिकृत पेट्रोल पंपावर किंवा पी. यू. सी. चाचणी केंद्रावर तुमच्या पी. यू. सी. प्रमाणपत्राचे नूतनीकरण करू शकता. चाचणी उत्तीर्ण झाल्यानंतर तुम्हाला ते प्रमाणपत्र जागीच मिळते. तुम्ही तुमची सध्याची पी. यू. सी. स्थिती ऑनलाइन येथे तपासू शकता. parivahan.gov.in किंवा एमपरिवाहन एपद्वारे.

प्रश्न 8: सायकल विम्याच्या नूतनीकरणासाठी पी. यू. सी. प्रमाणपत्र आवश्यक आहे का?

होय. आय. आर. डी. ए. आय. चे निर्देश दुचाकींसह सर्व मोटार वाहनांना लागू होतात. तुमच्या दुचाकी किंवा स्कूटर विमा पॉलिसीचे नूतनीकरण करण्यासाठी तुम्हाला वैध पी. यू. सी. प्रमाणपत्र आवश्यक आहे.

कार विम्याबद्दल अधिक जाणून घ्या

अधिक माहिती मिळवणे सोपे, हे जलद दुवे पहा

गाडीचा विमा

सर्वसमावेशक वाहन विमा

थर्ड पार्टी कार विमा

स्वतःच्या नुकसान कारचा विमा

शून्य अवमूल्यन कार विमा

कार विमा प्रीमियम कॅल्क्युलेटर

इंजिन संरक्षण कव्हर

चलन कव्हरवर परत जा

रस्त्यालगतची मदत

उपभोग्य आवरण

टायर संरक्षण जोडा

दैनंदिन वाहन भत्ता

कि रिप्लेसमेंट कव्हर अॅड-ऑन

कार विम्याच्या कव्हरमध्ये भर

वाहन विमा पॉलिसी तपासा

वापरलेल्या कारचा विमा

Author Logo
टीम झ्यूरिख कोटक GIC

या ब्लॉगमधील सामग्री झ्युरिक कोटक जनरल इन्शुरन्सच्या प्रतिष्ठित टीमने तयार केली आहे आणि काळजीपूर्वक तपासली आहे, याचा एकमेव उद्देश म्हणजे सामान्य विम्याचे महत्त्व समजून घेण्यासाठी मार्गदर्शन आणि माहिती देणे. आमचा हेतू म्हणजे वापरकर्त्यांना त्यांच्या कार, बाईक आणि आरोग्याच्या विमा पॉलिसी घेण्यासाठी किंवा नूतनीकरण करताना सूज्ञ निर्णय घेण्यास मदत करणे. आमची तज्ज्ञांनी निवडलेली माहिती वाचकांना त्यांचे मौल्यवान मालमत्ता आणि आर्थिक हित सुरक्षित करण्यासाठी आवश्यक ज्ञान प्रदान करण्यासाठी आहे.

अस्वीकरण: विमा हा विनंतीचा (solicitation) विषय आहे. झुरिच कोटक जनरल इन्शुरन्स कंपनी लिमिटेड | IRDAI नोंदणी क्र. १५२ | CIN: U66022MH2004PLC146478. प्रीमियम आणि कव्हरेजचे तपशील केवळ सूचक आहेत आणि ते पॉलिसीच्या अटी, शर्ती व अपवादांच्या अधीन आहेत. कृपया खरेदी करण्यापूर्वी विक्रीविषयक माहितीपत्रक आणि पॉलिसीच्या अटी व शर्ती काळजीपूर्वक वाचा. फायदे, प्रतीक्षा कालावधी आणि अपवाद हे उत्पादन व योजनेनुसार भिन्न असू शकतात. यात सहभागी होणे ऐच्छिक आहे.