भारतात, टॅक्सी, ऑटो-रिक्षा, बस आणि इतर व्यावसायिक प्रवासी वाहक यासारखी वाहने चालवणाऱ्या चालकांसाठी पीएसव्ही (सार्वजनिक सेवा वाहन) बॅज अनिवार्य आहे. बॅज हे प्रमाणित करते की चालकाने आवश्यक प्रशिक्षण पूर्ण केले आहे, आवश्यक चाचण्या उत्तीर्ण केल्या आहेत आणि तो प्रवाशांच्या सुरक्षित वाहतुकीसाठी योग्य आहे. ही प्रक्रिया राज्यानुसार थोडी वेगळी असली तरी, मुख्य पायऱ्या देशभरात सुसंगत आहेत.
या मार्गदर्शकामध्ये पात्रता आणि कागदपत्रांपासून ते शुल्क, अर्ज प्रक्रिया आणि नूतनीकरणापर्यंत, पीएसव्ही बॅज चालवण्याच्या परवान्याबद्दल तुम्हाला माहित असणे आवश्यक असलेल्या सर्व गोष्टींचा समावेश आहे.
पी. एस. व्ही. बॅज म्हणजे काय?
पी. एस. व्ही. म्हणजे सार्वजनिक सेवा वाहन. पी. एस. व्ही. बॅज हा प्रादेशिक परिवहन कार्यालयाने (आर. टी. ओ.) जारी केलेला एक विशेष परवाना आहे जो वाहनचालकाला सार्वजनिक वाहतूक वाहने भाड्याने किंवा बक्षीसासाठी चालविण्यास अधिकृत करतो. तो वाहन चालवण्याच्या परवान्यावर किंवा त्याच्या बाजूला जारी केलेले वेगळे कार्ड आहे. वैध पी. एस. व्ही. बॅजशिवाय, चालक कायदेशीररित्या टॅक्सी, ऑटो-रिक्षा, बस किंवा इतर कोणतेही व्यावसायिक प्रवासी वाहन चालवू शकत नाही.
कोणाला पी. एस. व्ही. बॅजची गरज आहे?
खालील चालकांसाठी पी. एस. व्ही. बॅज आवश्यक आहेः
ऑटो रिक्षा
टॅक्सी (अॅप-आधारित आणि पारंपारिक)
बसेस (शाळा, खाजगी आणि सार्वजनिक)
प्रवासी वाहतुकीसाठी वापरल्या जाणाऱ्या मिनी बस आणि व्हॅन
पैसे भरण्यासाठी प्रवाशांना नेण्यासाठी वापरले जाणारे कोणतेही व्यावसायिक वाहन
पीएसव्ही बॅज पात्रता निकष
पी. एस. व्ही. बॅजसाठी अर्ज करण्यासाठी, अर्जदारांनी खालील आवश्यकता पूर्ण करणे आवश्यक आहेः
वैध वाहन चालवण्याचा परवानाःतुमच्याकडे वैध हलक्या मोटार वाहनाचा (एल. एम. व्ही.) किंवा वाहतूक श्रेणीचा वाहनचालक परवाना असणे आवश्यक आहे जो किमान एक वर्षापासून सक्रिय आहे.
वयःअर्जदाराचे वय किमान 20 वर्षे असणे आवश्यक आहे. काही राज्ये स्थानिक नियमांच्या अधीन राहून ऑटो-रिक्षा श्रेणींसाठी 18 वर्षांपेक्षा कमी वयाच्या अर्जदारांना परवानगी देतात.
शैक्षणिक पात्रताःबहुतांश राज्यांमध्ये किमान 8 वी (8 वी) उत्तीर्ण असणे आवश्यक आहे.
वैद्यकीय तंदुरुस्तीःनोंदणीकृत वैद्यकीय व्यावसायिकाकडून शारीरिक आणि मानसिक तंदुरुस्तीची पुष्टी करणारे वैद्यकीय प्रमाणपत्र अनिवार्य आहे.
पोलिस पडताळणीःगुन्हेगारी नोंद नसल्याची पुष्टी करणारे पोलिस मंजुरी प्रमाणपत्र आवश्यक आहे.
वाहन चालवण्याची नोंद स्वच्छ कराःमंजुरीच्या शक्यता सुधारण्यासाठी अर्जदारांनी वाहन चालवण्याचा चांगला इतिहास राखला पाहिजे.
पी. एस. व्ही. बॅजसाठी आवश्यक कागदपत्रे
अर्ज सुरू करण्यापूर्वी खालील कागदपत्रे गोळा कराः
पूर्ण केलेला पी. एस. व्ही. बॅज अर्ज (आर. टी. ओ. किंवा राज्य वाहतूक पोर्टलवरून)
वैध एल. एम. व्ही. किंवा वाहतूक श्रेणीचा वाहनचालक परवाना (स्वप्रमाणित प्रत)
वयाचा पुरावाः जन्म प्रमाणपत्र, शाळा सोडण्याचे प्रमाणपत्र किंवा पारपत्र
पत्त्याचा पुरावाः आधार कार्ड, मतदार ओळखपत्र किंवा अलीकडील उपयोगाचे बिल
शैक्षणिक प्रमाणपत्रः इयत्ता 8 वीचे गुणपत्रक किंवा समकक्ष
फॉर्म 1ए मधील वैद्यकीय तंदुरुस्ती प्रमाणपत्र
पोलीस पडताळणी प्रमाणपत्र
अलीकडील पारपत्र आकाराची छायाचित्रे (किमान दोन)
पी. एस. व्ही. बॅजसाठी अर्ज कसा करावाः ऑनलाईन आणि ऑफलाईन प्रक्रिया
ऑनलाईन अर्ज (परिवहन पोर्टलद्वारे)
बहुतांश राज्ये आता रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्रालयाच्या सारथी परिवहन पोर्टलद्वारे ऑनलाईन अर्जांना पाठिंबा देतात. sarathi.parivahan.gov.in ). अर्ज कसा करावा ते येथे आहेः
भेट द्या sarathi.parivahan.gov.in आणि ड्रॉपडाउनमधून तुमचे राज्य निवडा.
'ड्रायव्हिंग लायसन्स'अंतर्गत,'सर्व्हिसेस ऑन डी. एल.'निवडा आणि पी. एस. व्ही. बॅज पर्याय निवडा.
अचूक वैयक्तिक आणि परवान्याच्या तपशीलासह अर्ज भरा.
सर्व आवश्यक कागदपत्रांच्या स्कॅन केलेल्या प्रती अपलोड करा.
दस्तऐवज पडताळणी आणि चाचण्यांसाठी तुमच्या पसंतीच्या आर. टी. ओ. वर अपॉईंटमेंट स्लॉट बुक करा.
निर्धारित तारखेला, मूळ कागदपत्रे आर. टी. ओ. कडे घेऊन जा आणि लेखी आणि व्यावहारिक परीक्षांना हजर राहा.
एकदा चाचण्या पार पडल्या आणि पडताळणी पूर्ण झाली की, आर. टी. ओ. तुमचा पी. एस. व्ही. बॅज जारी करतो.
ऑफलाईन अर्ज (आर. टी. ओ. द्वारे)
तुमच्या स्थानिक आर. टी. ओ. कडून पी. एस. व्ही. बॅज अर्ज गोळा करा.
फॉर्म अचूकपणे भरा आणि आवश्यक कागदपत्रांच्या प्रमाणित प्रती जोडा.
आर. टी. ओ. काउंटरवर लागू शुल्कासह अर्ज सादर करा.
तुमच्या राज्याने आदेश दिल्यास नियोजित प्रशिक्षण कार्यक्रमाला उपस्थित रहा.
लेखी चाचणी (वाहतुकीचे नियम, रस्ते सुरक्षा, प्राथमिक उपचार) आणि व्यावहारिक वाहन चालवण्याच्या चाचणीसाठी उपस्थित राहा.
पडताळणीसाठी मूळ कागदपत्रे सादर करा.
सर्व गरजा पूर्ण झाल्यानंतर तुमची पी. एस. व्ही. बॅज मिळवा.
पी. एस. व्ही. बॅजसाठी लेखी चाचणी आणि व्यावहारिक चाचणी
अनेक राज्यांमध्ये बॅज जारी करण्यापूर्वी अर्जदारांना दोन चाचण्या उत्तीर्ण करणे आवश्यक आहेः
लेखी परीक्षाःत्यात वाहतुकीचे नियम समाविष्ट आहेत, रस्ते सुरक्षेचे नियम प्राथमिक उपचारांची मूलभूत तत्त्वे आणि प्रवासी हाताळणी. ही चाचणी सहसा बहुपर्यायी असते.
व्यावहारिक चाचणीःआर. टी. ओ. अधिकारी विशिष्ट प्रकारचे सार्वजनिक सेवा वाहन सुरक्षितपणे हाताळण्याच्या तुमच्या क्षमतेचे मूल्यांकन करतात, ज्यात पार्किंग, वळणे आणि वाहतूक संकेतांचे पालन करणे समाविष्ट आहे.
पी. एस. व्ही. बॅज शुल्क
पीएसव्ही बॅज शुल्क राज्य आणि वाहन श्रेणीनुसार बदलते. सामान्य संदर्भ म्हणूनः
ऑटो-रिक्षा बॅजःबहुतांश राज्यांमध्ये हे 200 ते 500 रुपयांपर्यंत असते.
टॅक्सी/कॅब बॅजःबहुतांश राज्यांमध्ये हे 300 ते 600 रुपयांपर्यंत असते.
बस बॅजःबहुतांश राज्यांमध्ये हे 400 ते 800 रुपयांपर्यंत असते.
अर्जदारांनी त्यांच्या स्थानिक आर. टी. ओ. द्वारे किंवा राज्य परिवहन विभागाच्या संकेतस्थळावर अचूक शुल्काची पुष्टी करावी, कारण रक्कम वेळोवेळी सुधारित केली जाते.
पीएसव्ही बॅजची वैधता आणि नूतनीकरण
पी. एस. व्ही. बॅज सामान्यतः जारी केल्याच्या तारखेपासून तीन वर्षांसाठी वैध असतो. दंड आणि कायदेशीर गुंतागुंत टाळण्यासाठी मुदत संपण्यापूर्वी नूतनीकरण करणे आवश्यक आहे.
नूतनीकरणासाठी मूळ बॅज आणि वाहन चालवण्याचा परवाना आर. टी. ओ. कडे घेऊन जा.
नवीन वैद्यकीय तंदुरुस्ती प्रमाणपत्र सादर करा.
तुमच्या राज्यात लागू असलेले नूतनीकरण शुल्क भरा.
कर्नाटकसह काही राज्यांनी वार्षिक नूतनीकरण प्रक्रिया अनिवार्य केली आहे.
ज्या राज्यांमध्ये ही सुविधा उपलब्ध आहे, त्या राज्यांमध्ये सारथी परिवहन पोर्टलच्या माध्यमातूनही नूतनीकरण ऑनलाईन सुरू केले जाऊ शकते.
राज्य-विशिष्ट विचार
पात्रता आणि प्रक्रिया व्यापकपणे प्रमाणित असली तरी, काही राज्यांमध्ये अतिरिक्त आवश्यकता आहेतः
दिल्ली।नोंदणीकृत सार्वजनिक वाहतूक प्रदात्याकडे नोकरीचा पुरावा आणि जी. पी. एस. आणि सी. सी. टी. व्ही. ऑपरेशनसह अतिरिक्त प्रशिक्षण मॉड्यूल्स पूर्ण करणे आवश्यक आहे.
महाराष्ट्रःस्थानिक वाहतूक नियम आणि महानगर क्षेत्रातील वाहन चालवण्याच्या निकषांवर भर दिला जातो. मुंबईतील पी. एस. व्ही. बॅज चाचणीमध्ये शहर-विशिष्ट नियमांवरील प्रश्नांचा समावेश असतो.
कर्नाटकःअनिवार्य वार्षिक नूतनीकरण. वाहनचालकांनी नूतनीकरण करण्यापूर्वी रिफ्रेशर अभ्यासक्रम देखील पूर्ण करणे आवश्यक आहे.
तामिळनाडूःअर्जदार तामिळनाडू परिवहन विभागाच्या पोर्टलद्वारे ऑनलाईन अर्ज करू शकतात. राज्य एम. व्ही. डी. पोर्टलद्वारे सराव केल्या जाऊ शकणाऱ्या पीएसव्ही बॅज मॉक चाचण्या देखील आयोजित करते.
केरळःकेरळमध्ये टॅक्सी चालवण्यासाठी बॅज आवश्यक आहे का? होय, अपवाद न करता. केरळ एम. व्ही. डी. संरचित बॅज चाचणी घेते. केरळ एम. व्ही. डी. पोर्टलवर नकली चाचण्या ऑनलाइन उपलब्ध आहेत.
नवीनतम नियमांसाठी नेहमी तुमच्या राज्याच्या आर. टी. ओ. किंवा वाहतूक विभागाच्या संकेतस्थळावर जा, कारण प्रक्रिया नियमितपणे अद्ययावत केल्या जातात.
पी. एस. व्ही. बॅजेसशी संबंधित कायदेशीर तरतुदी
मोटार वाहन कायदा, 1988 मध्ये पीएसव्ही बॅज धारकांना नियंत्रित करणाऱ्या अनेक तरतुदी आहेतः
कलम 66:या विभागात व्यावसायिक प्रवासी वाहतुकीसाठी वापरल्या जाणाऱ्या वाहनांना वैध परवाना मिळणे आवश्यक आहे. पीएसव्ही बॅज धारकांनी चालवलेल्या वाहनांनी या तरतुदीचे पालन करणे आवश्यक आहे.
कलम 19:जर एखादा धारक वाहतूक कायद्याचे उल्लंघन करत असेल किंवा गंभीर गुन्ह्यात गुंतलेला असेल तर परवानाधारक प्राधिकरणाला वाहन चालवण्याचा परवाना अपात्र ठरवण्याचा किंवा निलंबित करण्याचा अधिकार हा विभाग देतो. हे पीएसव्ही बॅज धारकांसह सर्व परवानाधारकांना लागू होते.
कलम 177:या कलमात पहिल्या गुन्ह्यासाठी 500 रुपये आणि वैध बॅजशिवाय वाहन चालवण्यासह वाहतुकीच्या किरकोळ उल्लंघनांसाठी त्यानंतरच्या गुन्ह्यासाठी 1,500 रुपये असा दंड ठोठावण्यात आला आहे.
गुळगुळीत अनुप्रयोगासाठी टिपा
अर्ज करण्यापूर्वी तुमचा वाहनचालक परवाना व्यावसायिक/वाहतूक श्रेणी म्हणून वर्गीकृत आहे याची पडताळणी करा.
नकार टाळण्यासाठी सादर करण्यापूर्वी सर्व कागदपत्रे अचूकतेसाठी दोनदा तपासा.
सर्व नियोजित चाचण्या आणि प्रशिक्षण सत्रांसाठी वेळेवर रहा.
आर. टी. ओ. ला प्रत्यक्ष भेट देण्यापूर्वी ऑनलाईन स्लॉटसाठी सारथी परिवहन पोर्टल तपासा.
तुमच्या वाहन चालवण्याच्या नोंदी स्वच्छ ठेवा, कारण वाहतुकीच्या उल्लंघनाच्या इतिहासामुळे मंजुरीला विलंब होऊ शकतो.
पीएसव्ही बॅज आणि व्यावसायिक वाहन विमा
व्यावसायिक वाहन चालवणारा पी. एस. व्ही. बॅज धारक म्हणून, वैध विमा असणे ही केवळ कायदेशीर गरज नाही तर आर्थिक सुरक्षा आहे. मोटार वाहन कायद्यानुसार, सर्व व्यावसायिक प्रवासी वाहनांमध्ये किमान तृतीय-पक्ष विमा असणे आवश्यक आहे. एक सर्वसमावेशक पॉलिसी स्वतःचे नुकसान कव्हर करणे प्रवाशांचे दायित्व आणि चालकाचे संरक्षण तुम्हाला आणि तुमच्या प्रवाशांना प्रत्येक प्रवासात संपूर्ण मनःशांती देते.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
1. पी. एस. व्ही. बॅज म्हणजे काय?
पी. एस. व्ही. बॅज हा आर. टी. ओ. ने जारी केलेला परवाना आहे जो चालकाला टॅक्सी, ऑटो-रिक्षा किंवा भाड्याने बस यासारखे सार्वजनिक सेवा वाहन चालविण्यास अधिकृत करतो. मोटार वाहन कायदा, 1988 अंतर्गत हे अनिवार्य आहे.
2. वाहन चालवण्याच्या परवान्यावर'पी. एस. व्ही. ए. प्राप्त झालेला नाही'याचा अर्थ काय?
पी. एस. व्ही. ए. म्हणजे सार्वजनिक सेवा वाहन प्राधिकरण.'पी. एस. व्ही. ए. प्राप्त झालेले नाही'म्हणजे वाहनचालक परवानाधारकाला अद्याप पी. एस. व्ही. बॅज मिळालेला नाही, त्यामुळे ते व्यावसायिक प्रवासी वाहन चालवण्यासाठी अधिकृत नाहीत.
3. पी. एस. व्ही. बॅज मिळायला किती वेळ लागतो?
चाचणी यशस्वीरित्या पूर्ण झाल्यानंतर आणि दस्तऐवज पडताळणीनंतर या प्रक्रियेला सामान्यतः दोन ते चार आठवडे लागतात. कालमर्यादा राज्य आणि आर. टी. ओ. च्या कामाच्या भारानुसार बदलते.
4. भारतातील सर्व राज्यांमध्ये पीएसव्ही बॅज वैध आहे का?
पी. एस. व्ही. बॅज सामान्यतः भारतभर ओळखला जातो, परंतु व्यावसायिक वाहन परवाने (एम. व्ही. कायद्याच्या कलम 66 अंतर्गत स्वतंत्रपणे आवश्यक) राज्य-विशिष्ट असू शकतात. जर तुम्ही आंतरराज्य मार्ग चालवण्याचा विचार करत असाल तर तुमच्या आर. टी. ओ. शी तपासा.
5. जर मी पी. एस. व्ही. बॅजशिवाय टॅक्सी चालवली तर काय होईल?
वैध पीएसव्ही बॅजशिवाय व्यावसायिक प्रवासी वाहन चालवणे हे मोटार वाहन कायद्याचे उल्लंघन आहे. तुम्हाला कलम 177 (पहिल्या गुन्ह्यासाठी 500 रुपये, त्यानंतरच्या गुन्ह्यांसाठी 1,500 रुपये) अंतर्गत दंड भरावा लागू शकतो आणि तुमचे वाहन जप्त केले जाऊ शकते.
6. मी पी. एस. व्ही. बॅजसाठी ऑनलाईन अर्ज करू शकतो का?
होय, सारथी परिवहन पोर्टलद्वारे ऑनलाईन अर्ज करणे शक्य आहे ( sarathi.parivahan.gov.in ) या सुविधेचे समर्थन करणाऱ्या राज्यांमध्ये. सर्व राज्यांनी ऑनलाइन पीएसव्ही बॅज अर्ज सक्षम केलेले नाहीत; उपलब्धतेसाठी तुमच्या राज्याच्या परिवहन विभागाच्या संकेतस्थळावर पहा.
7. पी. एस. व्ही. बॅज मिळवण्यासाठी किमान वय किती आहे?
बहुतांश राज्यांमध्ये किमान वय 20 वर्षे आहे. ऑटो रिक्षांसाठी, काही राज्ये राज्य-विशिष्ट नियमांच्या अधीन राहून, वयाच्या 18 व्या वर्षापासून अर्जांना परवानगी देतात.
8. पीएसव्ही बॅज हा वाहन चालवण्याच्या परवान्यासारखाच आहे का?
नाही. पी. एस. व्ही. बॅज हा तुमच्या प्रमाणित वाहन चालवण्याच्या परवान्याच्या वर जारी केलेला अतिरिक्त समर्थन किंवा परवाना आहे. पी. एस. व्ही. बॅजसाठी अर्ज करण्यापूर्वी तुमच्याकडे किमान एक वर्ष वैध एल. एम. व्ही. किंवा वाहतूक श्रेणीचा परवाना असणे आवश्यक आहे.
9. मी माझ्या पी. एस. व्ही. बॅजचे नूतनीकरण कसे करू?
बॅजची मुदत संपण्यापूर्वी (सामान्यतः तीन वर्षांनंतर) तुमच्या स्थानिक आर. टी. ओ. ला भेट द्या. नवीन वैद्यकीय तंदुरुस्ती प्रमाणपत्र, तुमचा मूळ वाहनचालक परवाना आणि बॅज सादर करा आणि नूतनीकरण शुल्क भरा. काही राज्यांमध्ये सारथी परिवहन पोर्टलद्वारे ऑनलाईन नूतनीकरण उपलब्ध आहे.
10. पी. एस. व्ही. बॅज शुल्क किती आहे?
शुल्क राज्य आणि वाहन श्रेणीनुसार बदलते, सामान्यतः 200 ते 800 रुपये. तुमच्या स्थानिक आर. टी. ओ. शी संपर्क साधा किंवा सध्याच्या शुल्क वेळापत्रकासाठी राज्य परिवहन विभागाच्या संकेतस्थळावर तपासा.
कार विम्याबद्दल अधिक जाणून घ्या
अधिक माहिती मिळवणे सोपे, हे जलद दुवे पहा
