स्वतःचे नुकसान विरुद्ध तृतीय-पक्ष कार विमाः मुख्य फरक आणि निवड कशी करावी

तयार केले: May 15, 2026शेवटचे अद्यतन: Jun 15, 2026
स्वतःचे नुकसान विरुद्ध तृतीय-पक्ष कार विमाः मुख्य फरक आणि निवड कशी करावी

भारतातील स्वतःचे नुकसान आणि तृतीय-पक्ष कार विम्याची तुलना करा. कव्हरेज, खर्च, कायदेशीर आवश्यकता आणि तुमच्या वाहनाच्या संरक्षणासाठी प्रत्येकाची निवड केव्हा करायची याबद्दल जाणून घ्या.

प्रत्येक वेळी जेव्हा तुम्ही गाडीचा विमा खरेदी करता किंवा त्याचे नूतनीकरण करता, तेव्हा दोन अटी पुन्हा पुन्हा येतातः स्वतःचे नुकसान (ओडी) आणि तृतीय-पक्ष (टीपी). दोन्ही भारतात मोटार विम्याचा भाग आहेत, परंतु ते खूप भिन्न गोष्टींचे संरक्षण करतात. तृतीय-पक्ष तुम्ही इतर लोकांना आणि त्यांच्या मालमत्तेचे जे नुकसान करता ते भरून काढतो. स्वतःचे नुकसान तुमच्या स्वतःच्या गाडीचे नुकसान भरून काढते.

जर तुम्ही पहिल्यांदाच कार खरेदी करत असाल किंवा तुमच्या सध्याच्या पॉलिसीची मुदत संपणार असेल, तर प्रत्येक कव्हर काय करते, त्यात काय उरते आणि कोणते संयोजन तुमच्या वापरासाठी आणि तुमच्या अंदाजपत्रकासाठी योग्य आहे हे तुम्हाला माहित असणे आवश्यक आहे. हे मार्गदर्शक मोटार वाहन कायदा, 1988 अंतर्गत नियम, प्रत्येक कव्हर हाताळण्याचे धोके, विशिष्ट प्रीमियम फरक आणि केवळ तृतीय-पक्ष आणि सर्वसमावेशक (ओडी + टीपी) योजना यांच्यात निर्णय कसा घ्यायचा हे स्पष्ट करते.

थर्ड पार्टी (टी. पी.) कार विमा म्हणजे काय?

तृतीय-पक्ष वाहन विमा कायद्याने भारतात अनिवार्य केलेले संरक्षण आहे. मोटार वाहन कायदा, 1988 च्या कलम 146 नुसार, वैध तृतीय-पक्ष दायित्व धोरणाशिवाय कोणतेही वाहन सार्वजनिक रस्त्यावर चालवले जाऊ शकत नाही.

त्यात काय समाविष्ट आहे

तृतीय-पक्ष धोरण यासाठी पैसे देतेः

  • तुमच्या गाडीमुळे तिसऱ्या व्यक्तीची शारीरिक दुखापत किंवा मृत्यू.

  • दुसरे वाहन, सीमारेषा भिंत, दुकान किंवा उभी केलेली दुचाकी यासारख्या तृतीय पक्षाच्या मालमत्तेचे नुकसान.

  • मोटार अपघात दावा न्यायाधिकरणाने (एम. ए. सी. टी.) ठरवलेल्या मर्यादेपर्यंत अपघातामुळे उद्भवणारे कायदेशीर दायित्व.

  • मालक-चालकासाठी 15 लाख रुपयांपर्यंतचे एकत्रित वैयक्तिक अपघात (पी. ए.) संरक्षण, जे कायद्याने अनिवार्य आहे.

त्यात काय समाविष्ट नाही

तृतीय-पक्ष धोरण यासाठी पैसे देणार नाहीः

  • तुमच्या स्वतःच्या गाडीचे कोणतेही नुकसान.

  • तुमच्या गाडीची चोरी किंवा चोरी.

  • आग, पूर, दंगल, भूकंप किंवा स्वतःच्या नुकसानीखाली सूचीबद्ध केलेल्या कोणत्याही धोक्यामुळे होणारे नुकसान.

  • तुमच्या स्वतःच्या निष्काळजीपणामुळे झालेल्या दुरुस्ती.

टी. पी. विम्याशिवाय वाहन चालवल्यास दंड

मोटार वाहन (दुरुस्ती) कायदा, 2019 अंतर्गत, वैध तृतीय-पक्ष धोरणाविना वाहन चालवल्याबद्दल दंड पहिल्या गुन्ह्यासाठी 2,000 रुपये आणि पुनरावृत्ती होणाऱ्या प्रत्येक गुन्ह्यासाठी 4,000 रुपये आहे, तसेच तीन महिन्यांपर्यंत संभाव्य तुरुंगवास आहे.

स्वतःचे नुकसान (ओडी) वाहन विमा म्हणजे काय?

स्वतःच्या नुकसान कारचा विमा तुमच्या स्वतःच्या वाहनाचे नुकसान किंवा नुकसान भरून काढणारे हे संरक्षण आहे. हे एक ऐच्छिक संरक्षण आहे, परंतु बहुतेक कार मालकांसाठी हे दोघांपैकी आर्थिकदृष्ट्या अधिक महत्त्वाचे आहे, कारण कारची दुरुस्ती महाग असते.

त्यात काय समाविष्ट आहे

मानक स्वतःच्या नुकसानीच्या धोरणात तुमच्या गाडीचे नुकसान किंवा नुकसान समाविष्ट आहेः

  • रस्ते अपघात आणि अपघात.

  • वाहनाची चोरी किंवा चोरी.

  • आग, स्फोट, आत्म-प्रज्वलन आणि वीज.

  • पूर, चक्रीवादळे, भूकंप, भूस्खलन आणि गारपीट यासारख्या नैसर्गिक आपत्ती.

  • दंगली, हल्ले, दहशतवाद आणि दुर्भावनापूर्ण कृत्ये यासारख्या मानवनिर्मित घटना.

  • रस्ते, रेल्वे, अंतर्देशीय जलमार्ग, लिफ्ट, लिफ्ट किंवा हवाई मार्गाने वाहतूक करताना होणारे नुकसान.

त्यात काय समाविष्ट नाही

मानक स्वतःचे नुकसान धोरण यासाठी पैसे देणार नाहीः

  • सामान्य घासाघीस आणि भागांचे वृद्धत्व.

  • यांत्रिक किंवा विद्युत बिघाड विमा उतरवलेल्या धोक्यामुळे होत नाही.

  • वाहनचालक दारूच्या किंवा अंमली पदार्थांच्या प्रभावाखाली असताना नुकसान.

  • वाहनचालकाकडे वैध वाहनचालक परवाना नसल्यास नुकसान.

  • पॉलिसीमध्ये नमूद केलेल्या भौगोलिक क्षेत्राबाहेर गाडीचा वापर केल्यास नुकसान.

  • परिणामी होणारे नुकसान, घसारा आणि टायर किंवा ट्यूबचे नुकसान, जोपर्यंत एकाच वेळी वाहनाचेही नुकसान होत नाही.

स्वतःचा नुकसान विमा कसा खरेदी करावा

तुम्ही स्वतःचे नुकसान संरक्षण दोन प्रकारे खरेदी करू शकताः

  • एक भाग म्हणून सर्वसमावेशक कार विमा पॉलिसी , जे ओ. डी. आणि टी. पी. एकाच योजनेत एकत्रित करते.

  • स्वतंत्र नुकसान धोरण म्हणून, जे त्याच वाहनाच्या विद्यमान तृतीय-पक्ष धोरणाच्या शीर्षस्थानी जोडले जाऊ शकते.

स्वतःचे नुकसान विरुद्ध तृतीय-पक्ष कार विमाः बाजू-बाजूची तुलना

खालील तक्ता एकाच नजरेत मुख्य फरक दर्शवितो.

वैशिष्ट्य

तृतीय-पक्ष (टी. पी.) विमा

स्वतःचे नुकसान (ओडी) विमा

कायदेशीर स्थिती

मोटार वाहन कायदा, 1988 च्या कलम 146 अंतर्गत अनिवार्य

ऐच्छिक पण जोरदार शिफारस केलेली

त्यात काय समाविष्ट आहे

तृतीय पक्षांना दुखापत, मृत्यू आणि मालमत्तेचे नुकसान

तुमच्या स्वतःच्या गाडीचे नुकसान किंवा नुकसान

तुमच्या गाडीला कव्हर आहे का?

नाही.

होय.

यात तृतीय पक्षांचा समावेश आहे का?

होय.

नाही.

नैसर्गिक आपत्ती

कव्हर केलेले नाही

झाकलेले

मानवनिर्मित घटना

कव्हर केलेले नाही

झाकलेले

तुमच्या गाडीची चोरी

कव्हर केलेले नाही

झाकलेले

मालक-वाहनचालकासाठी वैयक्तिक अपघात संरक्षण

समाविष्ट (रु. 15 लाख)

एकट्याने लागू होत नाही

प्रीमियम पातळी

लोअर (आय. आर. डी. ए. आय. द्वारे नियंत्रित)

उच्च; आय. डी. व्ही., वय, स्थान, अॅड-ऑनवर अवलंबून असते

स्वतंत्रपणे खरेदी करता येते का?

होय, प्रत्येक वाहनावर

होय, वैध टी. पी. धोरण लागू असेल तरच

अॅड-ऑन कव्हर्स उपलब्ध आहेत का?

मर्यादित

विस्तृत श्रेणी (शून्य अवमूल्यन, इंजिन संरक्षण, रस्त्यालगतचे सहाय्य, चलन परत करणे, उपभोग्य वस्तू, टायर संरक्षण)

नमुना प्रीमियम तुलना

खाली दिलेली आकडेवारी कव्हरच्या पहिल्या वर्षात टियर-1 शहरात नोंदणीकृत 6 लाख रुपयांच्या एक्स-शोरूम किंमतीसह 1.2 लिटर पेट्रोल हॅचबॅकसाठी सूचित करते.

योजनेचा प्रकार

सूचक वार्षिक प्रीमियम

तुम्हाला काय मिळते?

केवळ तृतीय पक्ष

2, 094 रुपये (आय. आर. डी. ए. आय. च्या टी. पी. दरांनुसार)

कायदेशीर अनुपालनासह 15 लाख रुपयांचे पी. ए. संरक्षण

सर्वसमावेशक (ओडी + टीपी)

रु. 7,000 ते रु. 10,000

तुमची गाडी, तृतीय पक्ष, चोरी, आग, आपत्ती आणि अतिरिक्त वस्तूंसाठी पूर्ण संरक्षण

स्वतंत्र ओ. डी. (विद्यमान टी. पी. च्या वर)

रु. 5,000 ते रु. 8,000

केवळ तुमच्या स्वतःच्या गाडीच्या नुकसानीसाठी कव्हर करा.

विमादार घोषित मूल्याच्या (आयडीव्ही) आधारे हप्ते बदलतात. दावा बोनस नाही (एन. सी. बी.), इंजिन क्षमता, नोंदणीचे स्थान, वाहनाचे वय आणि निवडलेले अतिरिक्त पर्याय. झुरिच कोटाकचा वापर करा. कार विमा प्रीमियम कॅल्क्युलेटर तुमच्या वाहनाच्या अचूक आकड्यासाठी.

तुमच्यासाठी हा फरक महत्त्वाचा का आहे?

कल्पना करा की तुमची गाडी ओल्या रस्त्यावर घसरते आणि दुसऱ्या गाडीला धडकते. दुसऱ्या चालकाला किरकोळ दुखापत होते आणि त्याच्या गाडीला शरीराची दुरुस्ती करावी लागते.

  • जर तुमच्याकडे केवळ तृतीय-पक्ष संरक्षण असेल, तर विमा कंपनी दुसऱ्या चालकाच्या वैद्यकीय खर्चासाठी आणि त्याच्या गाडीच्या दुरुस्तीसाठी पैसे देईल. तुम्ही तुमच्या स्वतःच्या गाडीचे संपूर्ण बिल तुमच्या खिशातून भराल.

  • तुमच्याकडे सर्वसमावेशक संरक्षण असल्यास, विमा कंपनी लागू असलेल्या कपातीयोग्य आणि घसरणीनंतर, तृतीय-पक्षाच्या दाव्यासाठी आणि तुमच्या स्वतःच्या गाडीच्या दुरुस्तीसाठी पैसे देईल.

आधुनिक गाडीवर एक छोटीशी चूक झाल्यास, मेट्रो शहरात शरीराच्या दुकानाची दुरुस्ती 25,000 रुपयांपेक्षा जास्त होऊ शकते. मोठा अपघात किंवा पूर झाल्यास, बिल लाखांमध्ये जाऊ शकते. ही नेमकी तीच दरी आहे जी स्वतःच्या नुकसानीच्या कव्हरमध्ये भरली जाते.

तुम्ही कोणती निवड करावी?

योग्य योजना तुमच्या गाडीचे वय आणि मूल्य, तुम्ही कुठे वाहन चालवता आणि तुम्ही किती जोखीम उचलण्यास तयार आहात यावर अवलंबून असते.

जरः

  • तुमची गाडी 10 ते 12 वर्षांहून अधिक जुनी आहे आणि तिचे बाजारभाव खूपच कमी आहे.

  • कमी जोखीम असलेल्या परिसरात तुम्ही फक्त कमी अंतरावर वाहन चालवता.

  • तुम्हाला फक्त कायदेशीर किमान संरक्षण हवे आहे.

जरः सर्वसमावेशक (ओ. डी. + टी. पी.) निवडा.

  • तुमची गाडी नवीन, मध्यम श्रेणीची किंवा उत्कृष्ट मॉडेलची आहे.

  • तुम्ही रस्त्यावर किंवा पूरप्रवण भागात पार्किंग करता.

  • तुम्ही लांबचा प्रवास करता किंवा महामार्गांवरून वाहन चालवता.

  • तुम्हाला यासारखे एड-ऑन हवे आहेत शून्य घसरणीचे संरक्षण , इंजिन संरक्षण , रस्त्यालगतची मदत , किंवा चलनाकडे परत जा ...............................................................................................................................................................................................................................

ओ. डी. सह तुम्ही जोडू शकणारे उपयुक्त अॅड-ऑन कव्हर्स

  • शरीराच्या अवयवांवरील संपूर्ण दाव्याच्या मूल्यासाठी शून्य अवमूल्यन संरक्षण.

  • इंजिनमध्ये पाणी शिरल्यानंतर इंजिन आणि गिअरबॉक्सचे नुकसान झाल्यास इंजिन कव्हरचे संरक्षण करते.

  • टोइंग, सपाट टायर आणि बॅटरी जंप-स्टार्टसाठी रस्त्यालगतची मदत.

  • एकूण नुकसान किंवा चोरीसाठी इन्व्हॉईस कव्हरवर परत जा.

  • उपभोग्य वस्तूंचे आवरण इंजिन तेल, नट, बोल्ट आणि वंगण खर्चासाठी.

  • टायर संरक्षण कवच टायर आणि ट्यूबच्या हानीसाठी.

दावा कसा दाखल करावा

दोन्ही कव्हरसाठी दावा प्रवास समान आहे, परंतु कागदपत्रे वेगळी आहेत.

तृतीय पक्षाच्या दाव्यासाठी

  • जवळच्या पोलीस ठाण्यात एफ. आय. आर. दाखल करा.

  • घटनेच्या 24 तासांच्या आत तुमच्या विमा कंपनीला कळवा.

  • दाव्यावर मोटार अपघात दावा न्यायाधिकरणाद्वारे (एम. ए. सी. टी.) प्रक्रिया केली जाते, थेट विमा कंपनीद्वारे नाही.

  • एफ. आय. आर., आरोपपत्र, वैद्यकीय देयके (दुखापत झाल्यास) आणि तृतीय पक्षाच्या मालमत्तेच्या दुरुस्तीचा अंदाज यांच्या प्रती ठेवा.

स्वतःच्या नुकसानीच्या दाव्यासाठी

  • एप, संकेतस्थळ किंवा टोल-फ्री क्रमांकाद्वारे 24 तासांच्या आत तुमच्या विमा कंपनीला कळवा.

  • त्या ठिकाणी खराब झालेल्या गाडीची छायाचित्रे घ्या.

  • रोखीविरहित दुरुस्तीसाठी गाडी जवळच्या जाळ्याच्या गॅरेजमध्ये किंवा जर तुम्हाला परतफेड करायची असेल तर कोणत्याही गॅरेजमध्ये घेऊन जा किंवा घेऊन जा.

  • फॉर्म 60 किंवा 61, आर. सी. ची प्रत, वाहनचालक परवाना, पॉलिसीची प्रत, एफ. आय. आर. (चोरी किंवा मोठा अपघात झाल्यास) आणि दावा फॉर्म सादर करा.

झुरिख कोटक सामान्य विमा भारतभर गॅरेजच्या विस्तृत जाळ्यावर रोखीविरहित दुरुस्तीची सुविधा देते. तुम्ही दाव्याचा केवळ कपात करण्यायोग्य आणि घसरणीचा भाग भरता.

अंतिम विचार

तृतीय-पक्ष कार विमा तुम्हाला कायद्याच्या उजव्या बाजूला ठेवतो आणि इतरांनी केलेल्या दाव्यांपासून तुमचे संरक्षण करतो. स्वतःचे नुकसान कार विमा तुम्ही तुमच्या स्वतःच्या कारमध्ये गुंतवलेल्या पैशाचे संरक्षण करतो. भारतातील बहुतेक कार मालकांसाठी, दोन्ही एकत्रित करणारी एक सर्वसमावेशक योजना सुरक्षित पर्याय आहे, कारण रस्त्याची परिस्थिती, चोरीची जोखीम आणि हवामानाच्या घटना अगदी काळजीपूर्वक चालवल्या जाणाऱ्या कारचेही नुकसान करू शकतात.

झुरिख कोटाक जनरल इन्श्युरन्सच्या सवलती कार विमा योजना आय. आर. डी. ए. आय. नियम क्रमांक 152 द्वारे समर्थित, विस्तृत जाळ्याच्या गॅरेजमध्ये रोखीविरहित दुरुस्ती, त्वरित दावा तोडगा आणि डिजिटल खरेदी आणि नूतनीकरण प्रवास.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

1. भारतात तृतीय-पक्ष वाहन विमा अनिवार्य आहे का?

होय. मोटार वाहन कायदा, 1988 चे कलम 145 भारतीय रस्त्यांवर चालणाऱ्या प्रत्येक मोटार वाहनासाठी वैध तृतीय-पक्ष धोरण अनिवार्य करते.

2. तृतीय पक्षाच्या संरक्षणाशिवाय मी स्वतःचा नुकसान विमा खरेदी करू शकतो का?

नाही. एकाच वाहनासाठी, एकतर त्याच विमा कंपनीकडे किंवा वेगळ्या विमा कंपनीकडे, वैध तृतीय-पक्ष धोरण लागू असेल तरच स्वतंत्र नुकसान धोरण जारी केले जाऊ शकते.

3. विम्याशिवाय वाहन चालवल्यास किती दंड आकारला जातो?

मोटार वाहन (दुरुस्ती) कायदा, 2019 अंतर्गत पहिल्या गुन्ह्यासाठी 2,000 रुपये आणि पुनरावृत्ती होणाऱ्या प्रत्येक गुन्ह्यासाठी 4,000 रुपये दंड आहे.

4. पूर आणि भूकंप यासारख्या नैसर्गिक आपत्तींमध्ये स्वतःचे नुकसान समाविष्ट आहे का?

होय. पुर, चक्रीवादळे, भूकंप, भूस्खलन, गारपिटी, आग आणि विजेचा समावेश असलेल्या प्रमाणित स्वतःच्या नुकसानीच्या धोरणात आहे.

5. स्वतःचे नुकसान हे सर्वसमावेशक वाहन विम्यासारखेच आहे का?

नाही. स्वतःचे नुकसान हा सर्वसमावेशक धोरणाचा एक भाग आहे. सर्वसमावेशक धोरण म्हणजे स्वतःचे नुकसान अधिक तृतीय-पक्ष अधिक ऐच्छिक ऍड-ऑन्स ...............................................................................................................................................................................................................................

6. तृतीय पक्षाच्या धोरणांमध्ये नमूद केलेले वैयक्तिक अपघात संरक्षण काय आहे?

प्रत्येक तृतीय-पक्ष धोरणासह मालक-चालकासाठी 15 लाख रुपयांपर्यंतचे वैयक्तिक अपघात संरक्षण अनिवार्य आहे.

7. नवीन कार थर्ड पार्टी पॉलिसी किती काळ वैध आहे?

सप्टेंबर 2018 च्या सर्वोच्च न्यायालयाच्या आदेशानुसार, प्रत्येक नवीन खाजगी कारने 3 वर्षांचे तृतीय-पक्ष धोरण खरेदी करणे आवश्यक आहे आणि प्रत्येक नवीन दुचाकीने नोंदणीच्या वेळी 5 वर्षांचे तृतीय-पक्ष धोरण खरेदी करणे आवश्यक आहे.

8. मी केवळ तृतीय पक्षाच्या योजनेवरून नूतनीकरणाच्या वेळी सर्वसमावेशक योजनेकडे वळू शकतो का?

होय. नूतनीकरणाच्या वेळी तुम्ही सर्वसमावेशक योजनेत सुधारणा करू शकता. तुम्हाला पूर्वीच्या पॉलिसीचे तपशील द्यावे लागतील आणि स्वतःच्या नुकसानीचे अतिरिक्त हप्ते भरावे लागतील.

कार विम्याबद्दल अधिक जाणून घ्या

अधिक माहिती मिळवणे सोपे, हे जलद दुवे पहा

गाडीचा विमा

सर्वसमावेशक वाहन विमा

थर्ड पार्टी कार विमा

स्वतःच्या नुकसान कारचा विमा

शून्य अवमूल्यन कार विमा

कार विमा प्रीमियम कॅल्क्युलेटर

इंजिन संरक्षण कव्हर

चलन कव्हरवर परत जा

रस्त्यालगतची मदत

उपभोग्य आवरण

टायर संरक्षण जोडा

दैनंदिन वाहन भत्ता

कि रिप्लेसमेंट कव्हर अॅड-ऑन

कार विम्याच्या कव्हरमध्ये भर

वाहन विमा पॉलिसी तपासा

वापरलेल्या कारचा विमा

Author Logo
टीम झ्यूरिख कोटक GIC

या ब्लॉगमधील सामग्री झ्युरिक कोटक जनरल इन्शुरन्सच्या प्रतिष्ठित टीमने तयार केली आहे आणि काळजीपूर्वक तपासली आहे, याचा एकमेव उद्देश म्हणजे सामान्य विम्याचे महत्त्व समजून घेण्यासाठी मार्गदर्शन आणि माहिती देणे. आमचा हेतू म्हणजे वापरकर्त्यांना त्यांच्या कार, बाईक आणि आरोग्याच्या विमा पॉलिसी घेण्यासाठी किंवा नूतनीकरण करताना सूज्ञ निर्णय घेण्यास मदत करणे. आमची तज्ज्ञांनी निवडलेली माहिती वाचकांना त्यांचे मौल्यवान मालमत्ता आणि आर्थिक हित सुरक्षित करण्यासाठी आवश्यक ज्ञान प्रदान करण्यासाठी आहे.

अस्वीकरण: विमा हा विनंतीचा (solicitation) विषय आहे. झुरिच कोटक जनरल इन्शुरन्स कंपनी लिमिटेड | IRDAI नोंदणी क्र. १५२ | CIN: U66022MH2004PLC146478. प्रीमियम आणि कव्हरेजचे तपशील केवळ सूचक आहेत आणि ते पॉलिसीच्या अटी, शर्ती व अपवादांच्या अधीन आहेत. कृपया खरेदी करण्यापूर्वी विक्रीविषयक माहितीपत्रक आणि पॉलिसीच्या अटी व शर्ती काळजीपूर्वक वाचा. फायदे, प्रतीक्षा कालावधी आणि अपवाद हे उत्पादन व योजनेनुसार भिन्न असू शकतात. यात सहभागी होणे ऐच्छिक आहे.